Βρετανικές εκθέσεις για την Ελληνική Αντίσταση 1943-1944

 

Μέλη της Βρετανικής Συμμαχικής Αποστολής. Από δεξιά προς αριστερά: Κ. Γουντχάουζ, Ρ. Σέππαρντ, Θ. Μαρίνος, Τ. Στήβενς, Τ. Μπάρνς, Α. Έντμοντς.


  Οι Βρετανικές εκθέσεις για την περίοδο 1943-1944 είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την κατανόηση των γεγονότων, με αντικειμενικό τρόπο. Και αυτό γιατί τα μέλη της Βρετανικής Συμμαχικής Αποστολής έζησαν τα γεγονότα δίπλα στις κυριότερες αντιστασιακές οργανώσεις, τον ΕΛΑΣ, τον ΕΔΕΣ και την ΕΚΚΑ. Άμεση προτεραιότητα για τους Βρετανούς αξιωματικούς συνδέσμους ήταν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά των δυνάμεων του Άξονα. Οι πολιτικές διαφορές των οργανώσεων δεν αφορούσαν τη ΒΣΑ, καθώς αυτό ήταν έργο του Φόρειν Όφις και των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών του Λονδίνου και του Καϊρου.
  Στην ανάρτηση αυτή θα δούμε σημαντικά αποσπάσματα εκθέσεων για τη συνεισφορά του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ στην συμμαχική υπόθεση καθώς και τις διαφορές των δύο οργανώσεων, τη συμπεριφορά τους στους ντόπιους πληθυσμούς αλλά και τους σκοπούς και τις επιδιώξεις τους. Οι εκθέσεις αυτές αποτελούν ντοκουμέντα που θα πρέπει να ερευνηθούν για να καταλήξει ο κάθε ενδιαφερόμενος στα σωστά συμπεράσματα. Οι μαρτυρίες του Γουντχάουζ, του Μάγιερς, του Θέμη Μαρίνου, του Χάμμοντ, του Μπάρνς, του Τζών Στήββενς, του Τζόρνταν, του Ντέιβιντ Ουάλλας αποτελούν πρωτογενείς πηγές απαραίτητες για την κατανόηση των γεγονότων στην Ελλάδα της κατοχής και της αντίστασης.
   
1.       Έκθεση Έντυ Μάγιερς, πρώτου αρχηγού της ΒΣΑ, για τον κατοχικό εμφύλιο (Οκτώβριος 1943), φάκελος  956/Γ/4, Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού.
«[…] η κατά των ΕΟΕΑ επιθετική ενέργεια του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ απεφασίσθη υπό του Διεθνούς Κομμουνισμού εν τη εφαρμογή ευρυτέρου σχεδίου κομμουνιστικής επικρατήσεως εν τη Βαλκανική.
Κατά την διάσκεψιν της Τεχεράνης μεταξύ των Τριών Μεγάλων, ήτις είχεν ορισθή διά την 23ην Νοεμβρίου 1943, ως και κατά την προκαταρτικήν διάσκεψιν των τριών Υπουργών των Εξωτερικών της 19ηςΟκτωβρίου 1943, θα ελαμβάνοντο αποφάσεις περί της περαιτέρω ενισχύσεως εκ μέρους των Συμμάχων των κινημάτων αντιστάσεως εις την Γιουγκοσλαβίαν και Ελλάδα, με βάσιν την τεθείσαν προηγουμένως υπό των Συμμάχων αρχήν, ότι θα ανεγνωρίζοντο ως σύμμαχα τα υφιστάμενα και δρώντα τότε κατά των Γερμανών μή λαμβανομένου δέ υπ’ όψιν οιουδήποτε πολιτικού κριτηρίου. Κατόπιν τούτου εδόθη εντολή όπως μέχρι τέλους Νοεμβρίου 1943, αι ανταρτικαί ομάδες του Τίτο και ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, επιδιώξωσι την μονοπώλησιν του αγώνος Αντιστάσεως εις Γιουγκοσλαβίαν και Ελλάδα. Συμφώνως προς τας οδηγίας ταύτας, την 21ην Σεπτεμβρίου 1943 κ Κεντρική Διοικούσα Επιτροπή του ΚΚΕ, παριστάμενων των ε.α. Συνταγματάρχου Μπακιρτζή και του πολιτικού υπευθύνου του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ Σαμαρινιώτη ελθόντων ειδικών του πρώτου εκ Καίρου και του δευτέρου εκ Γιουγκοσλαβίας, έλαβε την απόφασιν της γενικής επιθέσεως του ΕΛΑΣ κατά των ΕΟΕΑ.
Η πρώτη κρούσις περί ανακωχής της γερμανικής εν Ηπείρω διοικήσεως προς τον Αρχηγόν των ΕΟΕΑ και την διοίκησιν της VIII Μεραρχίας του ΕΛΑΣ (Στρατηγόν Νάσην) έλαβε χώραν την 4ην Οκτωβρίου 1943 κατά τρόπον έμμεσον υπό πενταμελούς επιτροπής υπό τον Δήμαρχον Ιωαννίνων ήτις επεσκέφθη αντιστοίχως τα χωρία Σκιαδάδες και Άγναντα. Αι εν λόγω προτάσις συνίσταντο εις την αναστολήν πάσης επιθετικής κατά των στρατευμάτων κατοχής ενεργείας εκ μέρους των ανταρτών έναντι της διαβεβαιώσεως της γερμανικής διοικήσεως περί παύσεως των εις βάρους του αμάχου πληθυσμού αντιποίνων και αναλόγου στάσεως των έναντι των ανταρτικών ομάδων. Εν τούτοις το Γ.Σ.Δ.Μ.Α., προς ό ο Αρχηγός των ΕΟΕΑ απετέθη, απέρριψε κατηγορηματικώς την
πρότασιν επιμείναν επί της άνευ όρου παραδόσεως των Γερμανών. Αλλ’ η ανωτέρω απάντησις του Γ.Σ.Δ.Μ.Α. επιδοθείσα υπό τύπον τελεσιγράφου υπό Αξιωματικού των ΕΟΕΑ την 14ην Οκτωβρίου 1943 εις αντιπρόσωπον του Γερμανού Σωματάρχου ουδεμιάς έτυχεν απαντήσεως, κλεισθείσης ούτω της θύρας συνεννοήσεων μεταξύ Αρχηγού ΕΟΕΑ και Γερμανικών Αρχών. 
Επί των εν λόγω συνεννοήσεων ο Γερμανός Σωματάρχης γράφει εν τη εκθέσει του τα ακόλουθα: «Η προσφορά του Γερμανού διοικητού προς τον αρχηγόν των εθνικιστών ανταρτών, όπως παύση τας μάχας προς όφελος αμφοτέρων των παρατάξεων, ως και προς όφελος του πληθυσμού απερρίφθη υπ΄αυτού εις ένδειξην υπακοής προς τας Βρεταννικάς εντολάς».  Αντιθέτως την ιδίαν ημέραν ο Διοικητής της VIII Μεραρχίας (Ηπείρου) του ΕΛΑΣ τή εγκρίσει του Γενικού Αρχηγείου του ΕΛΑΣ – αγνοήσαντος εν προκειμένω το Γ.Σ.Δ.Μ.Α. και την Β.Σ.Α.- προήλθεν εις συμφωνίαν προσωρινής ανακωχής με τους Γερμανούς.
Σχετικώς ο τότε Αρχηγός της ΣΣΑ γράφει: «Διοικητής Μεραρχίας του ΕΛΑΣ ανέφερεν εις τον Βελουχιώτην ότι εκπρόσωπος του ερυθρού σταυρού τώ είπον ότι εσχάτως  είχον πείσει τον Ζέρβαν, ίνα υπογράψη ανακωχήν 14 ημερών μετά των Γερμανών και ότι είχεν αποφασίσει να πράξη τούτο και ο ίδιος (ο διοικητής Μεραρχίας) του ΕΛΑΣ. Ότι ο Ζέρβας δεν ενήργησεν ούτω απεδείχθη από δύο γεγονότα: πρώτον διότι Βρετανός Αξιωματικός ήτο παρών εις τας συζητήσεις (γνωρίζων πολύ καλώς την Ελληνικήν) και δεύτερον μετά την συνάντησιν επηκολούθησε μετ΄ολίγας ημέρας μία των πλέον παρατεταγμένων και αγρίων μαχών μεταξύ Ζέρβα και Γερμανών. Ουδέν όμως των ανωτέρων δύο γεγονότων ημπόδισε τον Άρην Βελουχιώτην να εκτοξεύση τον μύθον τούτον». Αφ΄ετέρου ο τότε παρά τη VIII Μεραρχία του ΕΛΑΣ Σύνδεσμος Νεοζηλανδός Ταγματάρχης W. JORDAN (Τζόρνταν)  αναφέρει σχετικώς τα εξής εις το βιβλίον του: «… Ούτω οι μόνοι Έλληνες που υπέγραψαν ποτέ σύμφωνον στρατιωτικής συμπράξεως με τους Γερμανούς είναι οι κομμουνισταί του Άρη Βελουχιώτη».
2.       Έκθεση Κρις Γουντχάουζ για την περίοδο Αυγούστου – Σεπτεμβρίου 1944, προς την SOE για τη δράση του ΕΔΕΣ:
«… Στην περιοχή 4 (δηλαδή στην Ήπειρο), ο Ζέρβας διεξήγαγε κυρίως τρεις σημαντικές επιχειρήσεις, από τις οποίες η μιά ξεχωρίζει ως το μεγαλύτερο ίσως πολεμικό επίτευγμα που είχε παρουσιάσει ανταρτική δύναμη στην Ελλάδα. Η πρώτη ήταν η επίθεση του Αυγούστου, ήταν η προσβολή και εξόντωση της Γερμανικής φρουράς της Μενίνας, περάσματος που εξησφάλισε τον έλεγχον της οδού Ηγουμενίτσας-Ιωαννίνων, η δεύτερη (αρχές Ιουλίου) ήταν η κατά μέτωπο επίθεση εναντίον της ισχυρώς οχυρωμένης γερμανικής βάσεως στην Πρέβεζα, η τρίτη και σπουδαιοτέρα τον Σεπτέμβριον ήταν το κλείσιμο επί δέκα έξι (16) ημέρας της ζωτικής διά τους Γερμανούς οδικής αρτηρίας Άρτας-Ιωαννίνων. Κατά την διάρκειαν των 16 ημερών ένα μικρό μόνο εχθρικό τμήμα κατώρθωσε να περάση μαχόμενο προς Ιωάννινα, ο κύριος όμως όγκος των Γερμανικών φρουρών της Δυτικής Στερεάς και της Νότιας Ηπείρου ανεχαιτίσθηκε και καθηλώθηκε μερικά μίλια Βορείως της Άρτας. Τελικά ο εχθρός υποχρεώθηκε να διενεργήσει ευρείας κλίμακος επιχείρηση για ν΄αποκτήσει τον πρόσκαιρο έλεγχο των εκατέρωθεν του δρόμου υψωμάτων. Η μάχη στοίχισε στους Γερμανούς βαρειές απώλειες σε άνδρες, όπλα και μεταγωγικά μέσα και η καθυστέρηση που επέφερε στην αποχώρησή τους εξυπηρέτησε ακριβώς τους σκοπούς της Επιχειρήσεως «Κιβωτός του Νώε». 
3.       Έκθεση Τομ Μπάρνες Ιούλιος 1943 – Απρίλιος 1944, αποσπάσματα (ολόκληρη εδώ):
Για τον εμφύλιο πόλεμο αναφέρει:
    «α) Ο εμφύλιος πόλεμος άρχισε στα τέλη Οκτωβρίου 1943 από τον ΕΑΜ/ΕΛΑΣ – προφανώς μία καλά σχεδιασμένη και χρονικά τοποθετημένη επιχείρηση. Όλες οι προσπάθειες από μέρους μας για την αποκατάσταση της ειρήνης απέτυχαν, καθώς ο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ αρνήθηκε να διαπραγματευθεί, λέγοντας ότι ο ΖΕΡΒΑΣ ήταν πρώτος εχθρός και μετά οι Γερμανοί.
        β) Οι περισσότερες από τις μικρές μονάδες του ΖΕΡΒΑ, εκτός αυτών που βρίσκονταν στην ΗΠΕΙΡΟ και το ΑΓΡΙΝΙΟ, σύντομα ηττήθηκαν και αφοπλίστηκαν, και λίγο μετά ο ΖΕΡΒΑΣ πολεμούσε συγχρόνως με τους Γερμανούς και με τον ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ο οποίος απέφυγε προσεκτικά κάθε επαφή με τους Γερμανούς.
          γ) Για δώδεκα μέρες πολέμησε επιτυχώς τους Γερμανούς και τον ΕΛΑΣ, κατατροπώνοντας τελικά τη γερμανική φάλαγγα στα ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ ακολουθώντας λαμπρή τακτική και πολεμώντας ψυχωμένα. Έπειτα διασκόρπισε τις δυνάμεις του. Οι Γερμανοί έκαμαν μία βιαστική ολονύκτια πορεία, με νέα στρατεύματα από την ΑΡΤΑ, και αιφνιδίασαν το ΖΕΡΒΑ νωρίς το πρωί. Ο ΕΛΑΣ επιτέθηκε στο ΖΕΡΒΑ με ανανεωμένη δύναμη. Είχε στριμωχθεί αλλά απαγκίστρωσε τις δυνάμεις του. Η ομάδα μου χωρίστηκε από το ΖΕΡΒΑ κατά τη διάρκεια της γενικής αναταραχής.
         δ) Δυστυχώς ο ΖΕΡΒΑΣ πίστεψε ένα πλαστό έγγραφο και κινήθηκε γρήγορα προς την ΑΡΤΑ και τα ΓΙΑΝΝΙΝΑ για να καταλάβει αυτές τις πόλεις. Ο ΕΛΑΣ κατέλαβε στρατηγικές θέσεις στα ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ, εμποδίζοντας την επιστροφή του ΖΕΡΒΑ. Ξαναενώθηκα με το ΖΕΡΒΑ με ένα μέρος της ομάδας μου στις αρχές Δεκεμβρίου. Ο εμφύλιος πόλεμος συνεχιζόταν εμπρός και πίσω, κυρίως ανάμεσα στους ποταμούς ΑΡΑΧΘΟ και ΑΧΕΛΩΟ.
          ε) Την παραμονή μιάς αντεπίθεσης του ΖΕΡΒΑ στον ποταμό ΑΧΕΛΩΟ, το ΕΑΜ πρότεινε διαπραγματεύσεις για ανακωχή. Κατόπιν διαταγών μας ο ΖΕΡΒΑΣ απέσυρε τις δυνάμεις του κατά μήκος του ΑΧΕΛΩΟΥ. Ταυτόχρονα ο ΕΛΑΣ εξαπέλυσε γενική επίθεση – είχαν άφθονα εφόδια. Ο ΖΕΡΒΑΣ οπισθοχώρησε λόγω ελλείψεως πυρομαχικών. Κατάφερε πολύ βαριές απώλειες στον ΕΛΑΣ, και υποχώρησε με όλα τα όπλα και τα εφόδια, παίρνοντας και εφτά ελαφρά πολυβόλα, αλλά πρακτικά χωρίς πυρομαχικά. Οι Γερμανοί έκαναν προπαγάνδα και για τις δύο πλευρές, και έξυπνα άφηναν τον εμφύλιο πόλεμο να συνεχίζεται όταν έδειχνε σημάδια ύφεσης.
       στ) Για να σταματήσουμε τον εμφύλιο, δυστυχώς βάλαμε το ΖΕΡΒΑ σε μειονεκτική θέση αρκετές φορές, διατάσσοντάς τον να μην αντεπιτεθεί όταν αυτό ήταν στρατιωτικά απαραίτητο. Ακόμη νιώθω ότι αυτό ήταν λάθος.
        ζ) Ήμουν με τα προωθημένα στρατεύματα του ΖΕΡΒΑ για πολύ καιρό και θεωρώ ότι έδειξαν ανώτερη μαχητική ικανότητα, ειδικά αυτά που ήταν κάτω από τη διοίκηση αξιωματικών όπως οι αντισυνταγματάρχες ΑΓΟΡΟΣ και ΖΟΡΜΠΑΛΑΣ. Αλλά πάντα είχαν το πρόβλημα της έλλειψης πυρομαχικών, σε αντίθεση με τα άφθονα εφόδια που διέθετε ο ΕΛΑΣ για τις επιθέσεις του. Ο ΖΕΡΒΑΣ βοηθήθηκε σημαντικά από ποσότητες που κυρίευσε περιστασιακά από τον ΕΛΑΣ».
Για τον ΕΛΑΣ στην Ήπειρο και στο Αγρίνιο:
       «α) Η οργάνωση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στην ΗΠΕΙΡΟ και το ΑΓΡΙΝΙΟ ήταν κυρίως πολιτική. Αν και η Βρεταννική Στρατιωτική Αποστολή είχε φιλικές σχέσεις μαζί του, ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ δεν εκτέλεσε ούτε μία διαταγή του ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟΥ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ, αν και πάντα δίνονταν αφειδώς υποσχέσεις. Αν και 5.500 χρυσές λίρες τους δόθηκαν για να αγοράσουν τρόφιμα, τρόφιμα δεν παρουσιάστηκαν – μεσολάβησε ο εμφύλιος πόλεμος. Περιστασιακά έκαναν μικρές επιθέσεις κατά των Γερμανών χωρίς εμείς να το ξέρουμε εκ των προτέρων.
         β) Προς το παρόν, αποτελείτο κυρίως από στρατεύματα από περιοχές από όλα τα μέρη της Ελλάδος. Ο ρόλος τους ήταν σχεδόν αποκλειστικά εναντίον του ΖΕΡΒΑ. Οι ισχυρισμοί τους για δράση κατά των Γερμανών είναι φανταστικοί. Για παράδειγμα σε μιά Γερμανική πορεία από τη ΓΟΤΙΣΤΑ στη ΧΟΣΕΨΗ, κατά την οποία κάπου 200 Γερμανοί έφθασαν στο προαναφερθέν χωριό, ο ΕΛΑΣ ισχυρίσθηκε ότι σκότωσε 1200 Γερμανούς. Εγώ άκουσα όλες κι όλες μερικές ριπές πολυβόλων και είδα πολλούς Ελασίτες να υποχωρούν χωρίς να έχουν ρίξει ένα πυροβολισμό. Είδα επίσης ένα αντίγραφο της επίσημης Γερμανικής Αναφοράς. Τα αποτελέσματα ήταν δύο Γερμανοί ελαφρά τραυματίες (μια ομάδα ασυρμάτου έπεσε σε ενέδρα) και 17 Ελασίτες νεκροί από πυρά πολυβόλων μεγάλου βεληνεκούς. Οι χωρικοί το επιβεβαίωσαν. Αυτό είναι μόνο ένα τοπικό παράδειγμα. Ορισμένα από τα στρατεύματα του ΕΛΑΣ είναι καλά, αλλά οι αρχηγοί τους είναι 100% πολιτικοποιημένοι, με στόχο τους την τελική κυριαρχία στην ΕΛΛΑΔΑ. Για να είμαι ευθύς ως προς τον ΕΛΑΣ, γενικά πιστεύω ότι αυτά τα στρατεύματα στην ΗΠΕΙΡΟ είναι μερικά από τα χειρότερα του ΕΛΑΣ.
       γ) Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου τα σαδιστικά εγκλήματα και οι ακρωτηριασμοί υπήρξαν απεχθείς. Αυτά ήταν κυρίως έργο του ΑΡΗ και της συμμορίας των σφαγέων του. Οι τρομοκρατικές μέθοδοι του ΕΛΑΣ είχαν ως αποτέλεσμα το πικρό μίσος των χωρικών, οι περισσότεροι από τους οποίους άφηναν τα σπίτια τους όταν έρχονταν στην περιοχή τους ο ΕΛΑΣ. Ορισμένες φορές οι χωρικοί ζήτησαν από τους Ούνους να διώξουν τον ΕΛΑΣ – οι άνθρωποι προτιμούσαν τους Ούνους». 
4.       Έκθεση Θέμη Μαρίνου για διαφορές ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ, απόσπασμα (ολόκληρη εδώ):
«1) Ο αντάρτης του ΕΛΑΣ ορκίζεται ότι δεν θα καταθέση το όπλον του μετά την απελευθέρωσιν της Ελλάδας προτού λάβουν χώραν αι εκλογαί. Ο όρκος του αντάρτου του ΕΟΕ δεν αναφέρει τοιούτον πράγμα, αντιθέτως ο Αρχηγός των, εις επισήμους δηλώσεις του, ετόνισεν ότι, άμα τη απελευθερώσει της Ελλάδος, θα καταθέση τα όπλα εις το Ελληνικόν Μουσείον αμέσως.
2) Ενώ εις τους αντάρτας του ΕΛΑΣ γίνονται συστηματικαί κομμουνιστικαί διδασκαλίαι και συζητήσεις καθημερινώς, κατά τρόπον φανατίζοντα τους αντάρτας και κάμνοντα αυτούς να πιστεύουν ότι ο σκοπός της υπάρξεώς των είναι διά μετά την απελευθέρωσιν της Ελλάδος, εις τους αντάρτας του ΕΟΕ μόνον πατριωτικαί κι’ εθνικιστικαί τοιαύται λαμβάνουν χώραν, τους εξηγείται δέ ότι αντάρται θα ήναι μόνον μέχρι της ημέρας της απελευθερώσεως της πατρίδος των.
3) Οι αντάρται του ΕΛΑΣ ψάλλουν άσματα αριστερού πολιτικού περιεχομένου. Οι του ΕΟΕ μόνον πατριωτικά άσματα ψάλλουν.
4) Οι αντάρται του ΕΛΑΣ προβαίνουν εις βαρβαρότητας και σφαγάς διά μαχαίρας και άλλων μέσων διά των παραμικροτέρων αφορμών και διά λόγους ως επί το πλείστον σχέσιν έχοντας με την πολιτικήν της οργανώσεώς των. Οι του ΕΟΕ ουδέποτε προέβησαν εις τοιαύτας βαρβαρότητας και ουδέποτε εξετέλεσαν άνθρωπον εάν δεν είχε προβεί εις έγκλημα κατά της πατρίδος. Αλλά και εις την περίπτωσιν αυτήν η εκτέλεσις εγένετο διά τυφεκισμού επισήμως.
5) Οι Αξ/κοί του ΕΛΑΣ ουδένα σεβασμόν πρός την Συμμαχικήν Αποστολήν έχουν ή είχαν, αντιθέτως κάμναν αντισυμμαχικήν προπαγάνδαν της χειροτέρας μορφής, τόσον στους αντάρτας των όσον και εις τους πολίτας. Οι του ΕΟΕ τρέφουν μεγάλον σεβασμόν πρός την Συμμαχικήν Αποστολήν και δημοσία εκφράζουν την πλήρη εμπιστοσύνην των εις τους Συμμάχους.
6) Διά την εκτέλεσιν επιχειρήσεων διαταχθεισών εκ Μέσης Ανατολής, το μέν ΕΛΑΣ έφερε πάντοτε δυσκολίας ή εμπόδια, το δέ ΕΟΕ πρώτον εξετέλει αυτάς, ασχέτως εάν υπήρχε πιθανότης επιτυχίας ή όχι. Η διαφορά αύτη έγκειται εις το ότι τα πολεμοφόδια και τους άνδρας το ΕΛΑΣ τα χρειάζεται ουχί διά τον πόλεμον, ουχί διά τους Γερμανούς, αλλά διά τους Έλληνας και διά την επιτυχίαν των δικτατορικών του επιδιώξεων.
7) Τα χρήματα άτινα εν Ελλάδι διέθετεν η Συμμαχική Αποστολή, εκ μέρους μέν της ΕΔΕΣ εξοδεύοντο δι’ αγοράν τροφίμων, ενδυμάτων και άλλων χρειωδών υλικών ελάχιστα δέ εις προπαγάνδαν, εκ μέρους όμως του ΕΛΑΣ τα τρόφιμα και τα είδη απεκτώντο διά κατασχέσεων κι’ επιτάξεων ως επί το πλείστον τα δέ χρήματα μυστηριωδώς εξαφανίζοντο. Κατά την γνώμην μου το μεγαλύτερον μέρος αυτών καταναλώνετο εις προπαγανδιστικάς υπέρ της ΕΑΜ εφημερίδας. 
8) Εις το ΕΛΑΣ οι πραγματικοί ηγέται των ανταρτικών ομάδων είναι οι πολιτικοί Καθοδηγηταί. Εις το ΕΟΕ πολιτικοί Καθοδηγηταί δεν υπάρχουν, υπάρχουν μόνον Αξ/κοί του Ελληνικού Στρατού.
9) Εις τον ΕΛΑΣ ο αντάρτης είναι σκλάβος, εάν δεν είναι συνειδητόν μέλος της οργανώσεως, εις το ΕΟΕ ο αντάρτης είναι ένας ελεύθερος άνθρωπος». 
5.       Αναφορά Νίκολας Χάμμοντ σχετικά με τη Συμμαχική Στρατιωτική Αποστολή και την Ελληνική κατάσταση, 14 Ιουνίου – 20 Αυγούστου 1944:
« […] 2. Αντάρτες. Η ποιότητα των μονάδων του ΕΛΑΣ κυμάνθηκε ανάλογα μ΄εκείνη των τοπικών διοικητών. Έτσι, η 9ηΜεραρχία της Περιοχής 1 σχεδόν κατέρρευσε στη διάρκεια της γερμανικής
Επιδρομής. […] Γενικά η πολιτική του Γενικού Αρχηγείου του ΕΛΑΣ ήταν να κάνει επιδρομές σε πόλεις κυρίως τον Ιούλιο με στόχο την ελληνική αντίσταση εναντίον του ΕΑΜ. Κατά τα άλλα, η τακτική του ΕΛΑΣ ήταν να κρατάει αμυντική στάση και να οπισθοχωρεί μπροστά στις γερμανικές επιδρομές.
Οι μονάδες του ΕΔΕΣ πολέμησαν καλά στην Ήπειρο πλησιάζοντας πολύ τους Γερμανούς και κατακτώντας θέσεις πυροβολικού. Όλα αυτά έδειξαν ένα επιθετικό πνεύμα και ένα υψηλό ηθικό που έλειψαν στις περιοχές του ΕΛΑΣ. […] 
3. Συνεργασία των ανταρτών με τη Συμμαχική Στρατιωτική Αποστολή. […] Στην περιοχή του ΕΔΕΣ, η συνεργασία με τη Συμμαχική Στρατιωτική Αποστολή και τις ομάδες OG ήταν καλή, και σημαντικές επιχειρήσεις εναντίον πυροβολαρχιών και της Παραμυθιάς ήταν επιτυχείς, πράγμα που δεν έγινε ποτέ σε περιοχές του ΕΛΑΣ.
4. Προοπτικές για τη φάση 3 «Κιβωτού». […] (β) Περιοχή του ΕΔΕΣ. Παρόλο που δεν υπάρχουν ομάδες RSR στην Περιοχή 4, οι αντάρτες του ΕΔΕΣ απέδειξαν ότι είναι ικανοί να επιτεθούν σε σημαντικούς στόχους, και μπορούν να ανεβάσουν το επίπεδο της φάσης 3 πάνω από εκείνο των ενδιάμεσων επιχειρήσεων. […]
Πολιτική των ανταρτών. (1) Το Γενικό Αρχηγείο του ΕΛΑΣ υποστηρίζει την άποψη ότι ο ΕΛΑΣ είναι μια οργάνωση τακτικού στρατού, με κεντρική διοίκηση και αμυντική στρατηγική. Μόλις σπάσει αυτή η άμυνα, οι μεραρχίες του ΕΛΑΣ παύουν να δρούν. Αυτό φάνηκε καθαρά στη διάρκεια της επιδρομής στην Περιοχή 1. Ο αντισυνταγματάρχης Έντμοντς έστειλε πλήρη αναφορά πάνω σ΄αυτή. Στην επιδρομή του Αυγούστου στο Καρπενήσι, μια περιορισμένη αμυντική γραμμή σχηματίστηκε στην κοιλάδα της Σπερχειάδας, αλλά η μετέπειτα διείσδυση των Γερμανών στην ορεινή πλευρά της περιοχής δεν συνάντησε καμιά αντίσταση. Ο λοχαγός Φίλποτ ανέφερε ότι η 7η Ταξιαρχία τήρησε αμυντική στάση στη δυτική πλευρά του Αχελώου, και συνεπώς δεν εμπόδισε καθόλου τη γερμανική επιδρομή που έγινε στην ανατολική πλευρά του ποταμού. […]
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ανώτερη ηγεσία του ΕΛΑΣ ξέρει καλά την κατάσταση, αλλά επιλέγει αυτή την τακτική για πολιτικούς λόγους. Στόχος της είναι να διατηρήσει τις δυνάμεις της και να διεκδικήσει τις απελευθερωμένες περιοχές. […] Πιστεύω ότι η πολιτική του Ζέρβα είναι να τηρήσει ειλικρινά τις διαταγές του Γενικού Στρατηγείου Μέσης Ανατολής και να ρίξει όλες του τις δυνάμεις εναντίον των Γερμανών. Είναι διατεθειμένος να δεχτεί τέτοιου τύπου διαταγές απ΄τον Αντισυνταγματάρχη Μπάρνς χωρίς ερωτήσεις και υπεκφυγές. Παράλληλα, έχει ανάγκη να προστατεύσει την περιορισμένη λιμενική του περιοχή εναντίον των επιθέσεων του ΕΛΑΣ ή των Γερμανών, κι αυτό τον αναγκάζει να περιορίζει μερικά απ΄τα καλύτερα στρατεύματά του σε αμυντικό ρόλο.
Σχέσεις ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ. Το επεισόδιο της 24ης Μεραρχίας και οι επιδρομές του ΕΛΑΣ στις πόλεις έχουν αυξήσει την εχθρότητα ανάμεσα στις δύο οργανώσεις, και συνέβαλαν στην αύξηση των συνοριακών επεισοδίων. Το επεισόδιο της 24ης Μεραρχίας αποκάλυψε ότι υπάρχει τώρα μια ισορροπία δυνάμεων, κι αυτό οδηγεί σε αδιέξοδο ανάμεσα στις δύο οργανώσεις. Σκοπός του ΕΛΑΣ είναι να το εκμεταλλευτεί αυτό, μετατρέποντας τη συμφωνία της Πλάκας από μια συμφωνία ανακωχής σε μια συμφωνία που να εξασφαλίζει το στάτους κβο χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις επιχειρησιακές ανάγκες της «Κιβωτού του Νώε», όπως προέβλεπε η μυστική παράγραφος. Επειδή ο ΕΛΑΣ δεν μπορεί να ελπίζει τώρα πια ότι θα εξολοθρεύσει τον ΕΔΕΣ, θέλει να τον κρατήσει περιορισμένο σε μικρή περιοχή και να τον συκοφαντεί με την προπαγάνδα του. Απ΄την άλλη μεριά, ο ΕΔΕΣ περιμένει μια διαταγή απ΄το Γενικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής για να εξαπλωθεί προκαλώντας στην ανάγκη μια ένοπλη σύγκρουση με τον ΕΛΑΣ. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπάρχουν στοιχεία στον ΕΔΕΣ που βάζουν το μίσος τους για το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ πριν το μίσος τους για τους Γερμανούς. Για να βοηθηθεί ο Ζέρβας να κρατήσει υπό έλεγχο αυτά τα στοιχεία, πρέπει να είναι σε θέση να τα κατευθύνει εναντίον των Γερμανών.
Η πολιτική κατάσταση. Εφόσον το παρελθόν έδειξε ότι ο ΕΛΑΣ ελέγχεται από μια πολιτική ομάδα, δεν πρέπει κανείς να εξετάζει το στρατιωτικό πρόβλημα στην Ελλάδα ξεχωριστά απ΄τον πολιτικό περίγυρό του. Η συμμετοχή του ΕΛΑΣ στην κυβέρνηση του Καΐρου έγινε μετά από πιέσεις, και είναι πιθανό η συμμετοχή αυτή να μην είναι ειλικρινής. […] Η εχθρότητα απέναντι στον ΕΛΑΣ και τα έργα του ήταν φανερή στη Δυτική Μακεδονία μετά τη γερμανική επιδρομή. Ήταν φανερή και στην Περιοχή Γ μετά την εξολόθρευση της ΕΚΚΑ. Εκτός απ΄το μίσος που προκάλεσαν οι τρομοκρατικές πράξεις, ο πόλεμος έχει κουράσει τον πληθυσμό. Έτσι, ο κόσμος επιθυμεί τη διάλυση του ΕΛΑΣ με την ίδια αδημονία με την οποία περιμένει το τέλος της γερμανικής κατοχής.
Στο εσωτερικό του ΕΛΑΣ υπήρχαν ανάλογες δυνάμεις. Πιστεύω ότι πάνω από το 60% των αντρών του ΕΛΑΣ θέλουν να τον εγκαταλείψουν, αν μπορούν να το κάνουν χωρίς κίνδυνο, και θέλουν να συνεργαστούν με τα στρατεύματά μας εναντίον των Γερμανών. Οι περισσότεροι προσχώρησαν στον ΕΛΑΣ για πατριωτικούς λόγους. Πλανήθηκαν και το ξέρουν, αλλά δεν βλέπουν πως μπορούν να ξεφύγουν».
6.       Έκθεση του Τζων Στήβενς για δράση ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ αρχές του 1943:
Για το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ
«Παραγ. 41: Θα διακινδύνευα την εικασία ότι 15 έως 20 τοις εκατό του ΕΑΜ είναι Κομμουνιστές και ότι πρόθυμα μέλη δεν είναι περισσότεροι από το 50 τοις εκατό. Οι υπόλοιποι κρατούνται στο κίνημα με τρομοκρατία ή λόγω ελλείψεως άλλης οργάνωσης.
Παραγ. 43: Στην πράξη αυτό [το ΕΑΜ] είναι ένας μάλλινος μανδύας πίσω από τον οποίο καλύπτονται δημαγωγοί που εκφράζουν δημόσια πολιτικές απόψεις στους αγράμματους χωρικούς.
Παραγ. 46: Αυτές οι δόλιες μορφές των πολιτικών καθοδηγητών είναι η χειρότερη φυσιογνωμία του ΕΛΑΣ. … είναι εντελώς αδίστακτοι βάζοντας τη σκοπιμότητα του ΕΑΜ προ της στρατιωτικής αναγκαιότητας.
Παραγ. 47: Ο ΕΛΑΣ είναι ανεπαρκώς στελεχωμένος με αξιωματικούς. Η επίσημη καμπάνια του ΕΑΜ κατά των μονίμων αξ/κών γενικά, απέτρεψε πολλούς να προσχωρήσουν, ιδίως όταν, κατά την εκκαθάριση των αντιφρονούντων στοιχείων, το Μάρτιο, κάμποσοι μόνιμοι αξιωματικοί ξεπαστρεύτηκαν.
Παραγ. 51: […] Μεταξύ των υψηλότατα ισταμένων δεν μπορώ να σκεφθώ κανέναν που πράγματι δεν θέτει πρώτα τον εαυτό του και δεύτερο την Ελλάδα. Εκεί που βρίσκει κανείς αποτελεσματικότητα είναι στην ακαδημαϊκή πληρότητα του ΕΥΜΑΙΟΥ, στον αδίστακτο σαδισμό του ΑΡΗ, ή στον φόβο του ΣΑΡΑΦΗ που αποτελεί την κινητήρια δύναμη. Οι κατώτεροι πολιτικοί αρχηγοί έχουν παρακατιανά, πιο ζωώδη κίνητρα, την εκδίκηση για το καθεστώς του Μεταξά ή τη γρήγορη απόκτηση πλούτου και δυνάμεως με αμφίβολα μέσα.
Παραγ. 52: Σε κατώτερες θέσεις υπάρχουν πολλοί καλοί αξ/κοί οι οποίοι δεν προάγονται για πολιτικούς λόγους, ενώ οι ανώτερες θέσεις καλύπτονται από πολιτικούς.
Παραγ. 59: Τέτοιοι υπαινιγμοί [εκ μέρους του ΕΛΑΣ κατά των άλλων] και παρόμοιες διαστρεβλώσεις της αλήθειας διαδίδονται σήμερα σε όλη την Ελλάδα με αδιάκοπες επιθέσεις εναντίον κάθε άλλης ανταγωνιστικής οργανώσεως στην Ελλάδα καθώς και του Βασιλέως και της Εξόριστης Κυβερνήσεως. Επανειλημμένως άκουσα ότι είχαν αδιάσειστες αποδείξεις πως ο ΖΕΡΒΑΣ είναι Ιταλός κατάσκοπος και πως η ΥΒΕ παίρνει χρήματα από τους Γερμανούς, και αλίμονο γιατί όλα αυτά τα καταπίνει ο μέσος Έλληνας χωρικός που επί του παρόντος αποτελεί τη σπονδυλική στήλη του αντιστασιακού κινήματος.
Παραγ. 66: Για τους λόγους αυτούς έχω την εντύπωση ότι το ΕΑΜ είναι κάλπικο και όταν οι ηγέτες του διεκδικούν αυθαίρετα για τον εαυτό τους το δικαίωμα ν’ αντιπροσωπεύουν την Ελλάδα, έχουν προσωπικά κίνητρα.
Για τις ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ
Παραγ. 74: Η οργάνωση ΕΔΕΣ υπό την ηγεσία του στρατηγού Ζέρβα…έχει αποδειχθεί το σημείο αντλήσεως θάρρους για πολλούς αντιτιθέμενους στο ΕΑΜ. Αυτό κατέστη ευκολότερο από το γεγονός ότι προϋπόθεση υπηρετήσεως στον ΕΔΕΣ είναι η απελευθέρωση της Ελλάδος από τον εισβολέα και τίποτα περισσότερο. Αποτέλεσμα ήταν να γίνει ο στρατηγός ΖΕΡΒΑΣ προστάτης των μικρών Εθνικών Ομάδων όλων των περιοχών.
Παραγ. 75: Δεν υπάρχει στον ΕΔΕΣ διάκριση μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών όπως υπάρχει στο ΕΑΜ. Αυτή είναι η αξιοσημείωτη αρετή του, καθώς και η καλύτερη επάνδρωσή του με αξιωματικούς και η πλέον ικανή μαχητική δύναμή του. Αλλά είναι αναγκασμένος [ο ΕΔΕΣ] να φυλάει και τα νώτα του, μήπως εξασθενίζοντας από τη δράση του εναντίον του Άξονος αφήσει τον εαυτό του να γίνει βορά στο ΕΑΜ.
Παραγ. 77: Όλη η οργάνωση του ΕΔΕΣ έχει οικοδομηθεί πάνω στην ιδέα της εθελοντικής υπηρεσίας, χωρίς εξαναγκασμό, με αποτέλεσμα να μείνει πολύ πίσω από το ΕΑΜ στον αγώνα δρόμου οργανώσεως της υπαίθρου.
Παραγ. 78: Ο ΕΔΕΣ με τη σθεναρή αντίστασή του στο ΕΑΜ, τότε που το δεύτερο επιχείρησε να καταπνίξει όλες τις άλλες οργανώσεις, ανάγκασε το ΕΑΜ ν΄αποκαλυφθεί και να δείξει στη Βρετανική Αποστολή σε τι ακριβώς απέβλεπε.
7.       Ουίλιαμ Τζόρνταν, Έκθεση για την δραστηριότητα στην Ελλάδα, Απρίλιος 1944:
 Σχέσεις με τους αντάρτες
«4.Οι πρώτες συνεννοήσεις μας, μετά τη λειτουργία του Γοργοποτάμου ήταν με τον Γενικό ΖΕΡΒΑ – έναν ατρόμητο αγγλόφιλο, έναν θαρραλέο στρατιώτη, αλλά μάλλον καλοήθη και χαλαρό διαχειριστή. Η διοίκησή του βελτιώθηκε μετά τον Ιούλιο του ’43, όταν απασχολούνται επιτελείς. Οι αξιωματικοί ΕΔΕΣ ήταν στο σύνολό τους, καλοί, και σχεδόν όλοι έδωσαν το 100 τοις εκατό της συνεργασίας. Οι αξιωματικοί του ΕΛΑΣ ήταν επίσης πάντα καλοί, αλλά ήταν τα αδύναμα εργαλεία δόλιων πολιτικών απατεώνων η υποταγή στην ιδεολογία των οποίων γέννησε την αδυναμία τους να περιορίσουν τα συμφέροντά τους αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο για το έργο που αντιστρατεύονται.
5. Η συμπεριφορά του ΕΛΑΣ έναντι του άμαχου πληθυσμού είναι τυραννική και στις μεθόδους του δεν διαφέρει από τους ΝΑΖΙ. Εάν δεν ενταχθεί κάποιος στο ΕΑΜ / ΕΛΑΣ ήταν προδότης. Αν ήταν μάλλον επίμονη επιθυμία σας να συμμετάσχετε στον ΖΕΡΒΑ, χαλκευμένες αλλαγές θα είχαν ως αποτέλεσμα να σας βάλουν στο «προστατευτικό» υπό την επιτήρηση ή ακόμα και να χαρακτηριστείτε ως προδότης. Δεν υπήρξε καμία προσπάθεια από ΕΔΕΣ να συντονίσουν δημόσια διοίκηση,[…]. Ο ΖΕΡΒΑΣ έχει σημειώσει μικρή προσπάθεια προπαγάνδας και δεν θα ανεχθεί οποιαδήποτε προσπάθεια να αναγκάσει τους ανθρώπους να τον υποστηρίξουν. Αν οι άνθρωποι της Κεντρικής και της Δυτικής ΕΛΛΑΔΑΣ ήταν ελεύθεροι να επιλέξουν την ένταξή  τους, ο ΕΔΕΣ θα είχε αγκαλιάσει τη συντριπτική πλειοψηφία του λαού και των στρατιωτικών[…].
6. Μία συνθήκη ή συμφωνία που υπογράφεται με τον ΕΛΑΣ, δεν αξίζει ούτε το χαρτί στο οποίο είναι γραμμένη. Έχει τόση αξία όπως αυτή που υπογράφηκε στο Μόναχο. Τα αφεντικά του ΕΛΑΣ χρησιμοποιούν έξυπνα ψέμματα και διαβολικές απάτες όπως οι Ναζί…».
8.       Έκθεση Ταγματάρχη Ντέιβιντ Ουάλλας (απόσπασμα):
Για Ζέρβα και ΕΔΕΣ
«[…] η μόνη απόλυτα σοβαρή πλευρά της πολιτικής του είναι, προφανώς, η ειλικρινής του πεποίθηση ότι το μέλλον και τα συμφέροντα της Ελλάδος συνδέονται άρρηκτα με τη Μεγάλη Βρετανία και ό,τι συνεπώς, η φιλία και η συνεργασία μαζί της πρέπει να προηγούνται κάθε άλλης βλέψης. […] Είναι, όμως, διατεθειμένος να αποδεχθεί τον βασιλέα και οτιδήποτε του ζητήσουμε στο μεταξύ. Πιστεύω, εξάλλου, ότι από τον Μάρτιο που έστειλε το μήνυμά του στον βασιλέα, ουδέποτε είπε ή έκανε το μη νομιμόφρον.
Ο Ζέρβας είναι φανατικός αντικομμουνιστής και ασφαλώς θα χρησιμοποιήσει τις δυνάμεις του για να αντισταθεί σε ένα πραξικόπημα του ΕΛΑΣ. Το ότι η ένοπλη διαμάχη μεταξύ τους δεν έχει ξεσπάσει ακόμα, οφείλεται αποκλειστικά στη Βρετανική Αποστολή. Ο Ζέρβας τρέφει μεγάλη προσωπική εκτίμηση στον ταξίαρχο Myersκαι έτσι εκείνος, ως έσχατος μεσολαβητής σε κάθε εμφύλια κρίση, έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί με επιτυχία την επιρροή του στον Ζέρβα, τον οποίο πείθει να υποχωρεί για να αναβάλει την αιματοχυσία. […] ο Ζέρβας έχει την απόλυτη πεποίθηση πως η πολιτική κατεναυσμού του ΕΑΜ εκ μέρους της Αποστολής είναι εσφαλμένη. Βλέπει καθαρά ότι η ειλικρινής συνεργασία με τους κομμουνιστές είναι αδύνατη και έχει δηλώσει σαφώς στον ταξίαρχο Myers πως μόνον η νομιμοφροσύνη του στη Βρετανική Αυτοκρατορία τον εξανάγκασε να γίνει σύμμαχος αυτής της ολέθριας δύναμης. Θεωρεί ειλικρινά πως ενισχύουμε την ανάπτυξη του ΕΑΜ σε βαθμό που να καθίσταται απειλή για τα συμφέροντά μας και για το μέλλον της Ελλάδος. Υπέγραψε το συμφωνητικό των Εθνικών Ομ’αδων απρόθυμα, μόνο και μόνο επειδή υποχρεώθηκε να το πράξει και επειδή του είπαν ότι αυτό αποτελούσε επιθυμία της Μέσης Ανατολής. […]
Ο στρατηγός Ζέρβας είναι πραγματικός ηγέτης και εμπνέει μεγάλο σεβασμό και αφοσίωση στους οπαδούς του. Εκτιμάται ότι έχει υπό τη διοίκησή του 5.000, περίπου, από το σύνολο των 20.000 ανταρτών στην Ελλάδα. […] Ιδιαίτερα αξιοπρόσεκτη ανάμεσά τους [σ.σ. αναφέρεται στους αξιωματικούς του ΕΔΕΣ] είναι η έχθρα που αισθάνονται απέναντι στους πολιτικούς των παλαιών βενιζελικών κομμάτων. Αυτοί οι πολιτικοί είναι οι παραδοσιακοί πολιτικοί τους σύμμαχοι και, σε πολλές περιπτώσεις, οι πολιτικοί τους φίλοι. Πριν βγει στα βουνά, ο Ζέρβας είχε μακρές συνομιλίες με αυτούς τους πολιτικούς αρχηγούς και προσπάθησε να τους πείσει να τον υποστηρίξουν. Η σταθερή τους άρνηση και η απόλυτη απραξία τους στον αγώνα κατά του Άξονα οδήγησαν τους πρώην φίλους τους να τους θεωρούν προδότες της εθνικής υπόθεσης,[…].»
Για το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ
     «[…] Το ΕΑΜ αποτελεί πολύ μεγαλύτερη οργάνωση από τον ΕΔΕΣ, παρότι θα συγκέντρωνε λιγότερους οπαδούς αν οι αληθινοί σκοποί του ήταν γνωστοί και οι άνθρωποι ελεύθεροι να εκφράσουν τη γνώμη τους. […] Τον πρώτο καιρό, η αποτελεσματικότητα και η ευρεία εξάπλωσή του στηρίχτηκαν στη βία. Όλα τα αγαθά και οι υπηρεσίες επιτάσσονταν ως αναγκαία, ενώ ο Ζέρβας ανέκαθεν πλήρωνε γι΄αυτά που χρησιμοποιούσαν οι ομάδες του. Όταν χρειαζόταν, αυτή τη μη δημοφιλή επίταξη την επέβαλλαν με λεηλασίες, βασανιστήρια, βιασμούς και φόνους. […]Διαθέτω όλες τις – από πρώτο χέρι – αποδείξεις που χρειάζομαι για να πειστώ ότι οι χωρικοί, τουλάχιστον στη δυτική Θεσσαλία, θα έδιναν τα πάντα για να απαλλαγούν από τον ζυγό του ΕΑΜ. Δεν φοβούνται ότι οι Ιταλοί ή οι Γερμανοί θα παραμείνουν στην Ελλάδα για πολύ ακόμα. Φοβούνται, ωστόσο, τρομερά ότι το ΕΑΜ θα παραμείνει. […]
Οι αντάρτες του ΕΛΑΣ είναι κακά εκπαιδευμένοι και απειθάρχητοι. Πολλοί από του Βρετανούς αξιωματικούς  – συνδέσμους θα πρόσθεταν ότι λίγοι απ΄αυτούς προτίθενται σοβαρά να πολεμήσουν τον Άξονα. Σίγουρα, δεν συμμετείχαν στην τελευταία σειρά των επιχειρήσεων για την καταστροφή των μέσων επικοινωνίας του εχθρού, πριν ακριβώς από την απόβαση στη Σικελία. […]
[…], οι περισσότεροι από τους πολιτικούς συμβούλους είναι κομμουνιστές, ενώ έχει γίνει ευρύτατη προπαγάνδα, που αποκαλείται «διαφώτιση» ή «πολιτική επιμόρφωση». Το ΕΑΜ, επίσης, εκδίδει έναν εκπληκτικό αριθμό τοπικών εφημερίδων. Σε όλες, τα ¾ του χώρου τους είναι αφιερωμένα στη διαφώτιση, έναντι του ¼ που καταλαμβάνουν οι ειδήσεις, από τις οποίες πάλι τα ¾ αποτελούν νέα από τη Μόσχα. […]
[…] το ΕΑΜ στο ιδρυτικό του μανιφέστο διατύπωσε καθαρά τους ακόλουθους δύο στόχους: Να διώξει τους εισβολείς του Άξονα και να εγκαθιδρύσει τη λαϊκή κυριαρχία. Κάθε νεοσύλλεκτος του ΕΛΑΣ έπρεπε να ορκιστεί ότι θα πολεμήσει και για τους δύο αυτούς σκοπούς και θα συνεχίσει να πολεμάει μέχρις ότου ο διοικητής του, του πει πως έχουν εκπληρωθεί. Ορκιζόταν προκαταβολικά πως αν επιχειρούσε να φύγει πριν από τη στιγμή αυτή, συμφωνούσε να τον εκτελέσουν. Και, βεβαίως, ένας αριθμός ανταρτών είχε ήδη εκτελεστεί. Τούτο σημαίνει, ασφαλώς, ότι η Κεντρική Επιτροπή του ΕΑΜ ήθελε να είναι σίγουρη πως θα χρησιμοποιήσει τον ΕΛΑΣ την κατάλληλη στιγμή, εάν θεωρούσε ότι αυτό τη συνέφερε. Πρέπει να πω ότι μέχρι τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο αυτού του έτους [σ.σ.  η έκθεση γράφτηκε τον Αύγουστο του 1943], το ΕΑΜ αναμφισβήτητα καταγινόταν με τη μεθόδευση ενός βίαιου κομμουνιστικού πραξικοπήματος, με τη χρήση του ΕΛΑΣ. Ήλπιζε και περίμενε ότι το Ανατολικό Μέτωπο θα κατέρρεε ολότελα και ότι σύντομα θα έβλεπε τον Κόκκινο Στρατό στα Βαλκάνια. Στην Ελλάδα διέσυρε κάθε άλλη οργάνωση – πολύ συχνά και τη Βρετανική Αποστολή -, ενώ πάσχισε να διαλύσει κάθε ένοπλη ανταρτική ομάδα. Μόνον ο Ζέρβας ήταν πολύ ισχυρός για να τον διαλύσει το ΕΑΜ.[…]
Θα ολοκληρώσω αυτό το τμήμα, σχετικά με το ΕΑΜ, με μερικές αναφορές στην πανβαλκανική του πολιτική. Ο Τύπος του ΕΑΜ είναι γεμάτος αναφορές όπως: «Το όνειρο των σκλαβωμένων βαλκανικών λαών για τη δημιουργία μιας Πανβαλκανικής Ομοσπονδίας που θα κυβερνάται από το λαό, μακριά από κάθε ξένη εξάρτηση, μπαίνει στο δρόμο της εκπλήρωσής του». Το ΕΑΜ απορρίπτει συνολικά οποιαδήποτε εδαφική διεκδίκηση στα Βαλκάνια και ενδιαφέρεται πολύ έντονα να αναπτύξει τις σχέσεις του με άλλα βαλκανικά ανταρτικά κινήματα, πάνω απ΄όλα με τον Τίτο, αλλά και με τους Αλβανούς, ακόμα και με τους Βούλγαρους. Η επίσημη γραμμή του για τις βουλγαρικές ωμότητες στην κατεχόμενη Ελλάδα υπήρξε πάντα ότι «δεν έγιναν από το λαό» και ότι, πίσω από τους φασίστες που κυβερνάνε, υπάρχουν τ΄αδέλφια μας, ο βουλγαρικός λαός. […]».       
     
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s