1941-1944, η Εθνική Αντίσταση του ΕΔΕΣ στην Κέα και ο ρόλος του τοπικού συγκροτήματος της οργάνωσης στο Λαύριο

Featured image

Πηγή φωτογραφίας: http://www.elia.org.gr

Η ιστορία της Εθνικής Αντίστασης πέρα από την αμφιλεγόμενη ταυτότητά της χαρακτηρίζεται και από τη δυναμική της μέσω τριών κυρίως οργανώσεων. Του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, που αποτέλεσε τον μεγαλύτερο αντιστασιακό στρατό στην ελληνική επικράτεια, του ΕΔΕΣ-ΕΟΕΑ που έδρασε βασικά στη δυτική Ελλάδα με μεγάλη συμβολή στις επιχειρήσεις των συμμαχικών στρατευμάτων κατά των κατοχικών δυνάμεων και τις ΕΚΚΑ-5/42 Συντάγματος Ευζώνων, που προσπάθησε να επιζήσει στην εαμοκρατούμενη περιοχή της Στερεάς Ελλάδας, αλλά τελικά δεν τα κατάφερε εξαιτίας του εμφύλιου πολέμου που εξαπέλυσε το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ κατά των οργανώσεων που δεν ενσωματώνονταν σ’αυτό.

Ωστόσο δεν θα μας απασχολήσει σ’αυτό το άρθρο, η δράση των οργανώσεων σε περιοχές κομβικές για επιχειρήσεις την ταραγμένη εκείνη εποχή, όπως η Μακεδονία, η Ήπειρος, η Αιτωλοακαρνανία, η Στερεά και η Πελοπόννησος. Εθνική Αντίσταση έγινε και στα κοντινά μας μέρη. Συγκεκριμένα στη νήσο Κέα υπήρξε τμήμα του Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου (ΕΔΕΣ), του Ναπολέοντα Ζέρβα. Αυτό προκύπτει από τα αρχεία της οργάνωσης του ΕΔΕΣ, τα οποία έχουν κοινοποιηθεί και στα αρχεία της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού.

Όσο περίεργο και το κυριώτερο άγνωστο αν ακούγεται, στη γειτονική μας Τζιά κατά την περίοδο 1941-1944 δραστηριοποιήθηκε αντάρτικο τμήμα της οργανώσεως, στα πλαίσια συντονισμένης δράσεως για τη δημιουργία Επιτροπών και ένοπλων τμημάτων του ΕΔΕΣ στα νησιά των Κυκλάδων. Έτσι, αρχές του Ιανουαρίου 1942 με υπεύθυνο τον Αντισυνταγματάρχη Αναστάσιο Ιατρού συστάθηκε Κεντρική Διοικούσα Επιτροπή του ΕΔΕΣ. Πρέπει για την ιστορική ακρίβεια να επισημανθεί πως ο πρώτος ντόπιος που προθυμοποιήθηκε να βοηθήσει στην δημιουργία τμήματος του ΕΔΕΣ στο νησί ήταν ο έφεδρος Ανθυπίατρος Αντώνιος Λαζαρίδης, όπως αναφέρει στην επίσημη έκθεσή του ο Ναπολέων Ζέρβας. Επιπλέον, στην εν λόγω έκθεση αναφέρεται πως συνδετικός κρίκος μεταξύ της επιτροπής του ΕΔΕΣ Κέας με την κεντρική οργάνωση του ΕΔΕΣ Αθηνών, υπήρξε το αντίστοιχο Συγκρότημα Λαυρίου!

Παρατίθεται αναλυτικά η Έκθεση που απέστειλε ο Στρατηγός Ζέρβας προς το Γενικό Επιτελείο Στρατού, το Νοέμβριο του 1952, για την αναγνώριση του ΕΔΕΣ Κέας ως οργάνωσης Εθνικής Αντιστάσεως εσωτερικού. Η Έκθεση αυτή αποτελεί ντοκουμέντο για την Αντίσταση στη νήσο Κέα και εμμέσως για το Λαύριο:

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΖΕΡΒΑΣ
ΓΕΝΙΚΟΣ ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ
ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΣ ΤΟΥ ΕΔΕΣ ΚΑΙ ΕΟΕΑ
Α Θ Η Ν Α Ι
Π ρ ο ς
Το Γενικόν Επιτελείον Στρατού
Δνσιν Β4
Ε Ν Τ Α Υ Θ Α
Θ Ε Μ Α
Περί αναγνωρίσεως του ΕΔΕΣ της νήσου Κέας ως Εθνικής Αντιστάσεως Εσωτερικού.
Έχω την τιμήν να υποβάλω Υμίν την παρούσαν έκθεσίν μου αναφερομένη εις τον τρόπον οργανώσεως και την δράσιν του εν Κέα Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου (ΕΔΕΣ) ως Εθνικής Οργανώσεως Εσωτερικού, ήτις έχει ως κάτωθι:

Ι.
Εις τον Ανχη Πεζικού κ. Αναστάσιον Ιατρού κατά τον Νοέμβριον 1941 ανέθηκα την εντολήν όπως προβή εις την σύστασιν οργανώσεων του ΕΔΕΣ εις Κυκλάδες νήσους, εντολήν την οποίαν με πίστιν επί του Εθνικού αγώνος του ΕΔΕΣ εις πέρας, ιδρύσας εις τας όλας νήσους ταύτας την εν λόγω οργάνωσιν συστήσας τας απαραιτήτους Διοικούσας Επιτροπάς. Μεταξύ των νήσων τούτων ήτο και η περί ής πρόκειται νήσος Κέα.

Ο πρώτος Έλλην πατριώτης, μεθ’ ου ήλθον εν Κέα εις επαφήν ήτο ο Αντώνιος Λαζαρίδης, έφεδρος Ανθυπίατρος, εν τω προσώπω του οποίου πράγματι έσχεν πλήρη επιτυχίαν.

Ούτος ήτο ο πρώτος μυηθείς εις τον ΕΔΕΣ Έλλην πατριώτης εν Κέα. Αμέσως κατόπιν εχώρησαν με ταχύν ρυθμόν αι μυήσεις ενθέρμων πατριωτών εν Κέα.
Εν συνεννοήσει μετά του Αντωνίου Λαζαρίδη ο εντολοδόχος μου Ανχης Αναστάσιος Ιατρού προέβη κατά τας αρχάς Ιανουαρίου 1942 στην σύστασιν της Διοικούσης Επιτροπής του ΕΔΕΣ Κέας αποτελεσθείσαν εκ των κάτωθι:

1) Αντωνίου Λαζαρίδη ως αντιπροσώπου μου και Προέδρου όστις ωρίσθη και αρχηγός της Οργανώσεως.
2) Ελευθερίου Δεληγιαννάκη
3) Ιωάννου Γλεούδη
4) Νικολάου Ρούμπα
5) Σταματίου Κουρζή

Την Διοικούσαν ταύτην Επιτροπήν ενέκρινα διά σχετικής μου διαταγής. Η Επιτροπή αύτη μέσω του ρηθέντος Αντ/ρχου Αναστασίου Ιατρού, έχοντος το Συγκρότημα Λαυρίου ήρχετο εις συχνήν επαφήν μετά της Κεντρικής Διοικούσης του ΕΔΕΣ Αθηνών. Βραδύτερον η εν λόγω Διοικούσα επιτροπή επεκτείνουσα την δράσιν της συνέστησε την 10/2/1943 εν Κορησσία Κέας επιτροπήν αγώνος, αποτελουμένη εκ των:

• Παναγιώτου Μουρίκη
• Θρασυβούλου Ευαγγέλου
• Δημοκρίτου Λιπάρδα
• Ιωάννου Καλυβίνου

Την δε 13/4/43 συνέστησε εν Κύθνω ετέραν επιτροπήν, αποτελουμένη εκ των:

1) Νίκου Ρίζου
2) Τάκη Πετοχείλου και
3) Δημητρίου Μπαρικοπούλου

ΙΙ.
Εθνική Δράσις του Ε Δ Ε Σ Κέας
Η ως άνω συσταθείσα Δ. Επιτροπή απέδωκεν εξόχως Εθνικόν έργον, όπερ σπουδαίως συνέβαλεν εις τους εθνικούς σκοπούς του ΕΔΕΣ και του συμμαχικού αγώνος διά της επιτελέσεως των κάτωθι.

1) Ενήργησεν με ταχύτατον ρυθμόν μυήσεις ελλήνων πατριωτών, κατά τρόπον ώστε ο ΕΔΕΣ να εξαπλωθή καθ’ όλην την νήσον.
2) Ανέλαβεν και διένειμεν τον εν Αθήναις εκδιδόμενο μυστικό Τύπο του ΕΔΕΣ, προπαγανδίζουσα Εθνικά συνθήματα και τονώνουσα το φρόνημα του λαού.
3) Παραλλήλως προς τον κατά τα άνω διανεμόμενον μυστικόν τύπον, εξέδιδε καθημερινώς ραδιοφωνικά δελτία πληροφοριών με τον επικεφαλής της εκδόσεως ταύτης ασυρματιστήν Ανδρέα Ξυπνητό.
4) Συνέστησα ενόπλους ομάδας κρούσεως, εξοπλισθείσας με τα κεκρυμμένα υπό των κατοίκων όπλα.
5) Εξεπόνησε σχέδιον δράσεως, όπερ απέστειλεν εις το εν Σίφνω κρυπτόμενον αγγλικόν κλιμάκιον υπό τον Αγγλο λοχαγόν Τόμπς (μονάς 133).
6) Διεβίβαζεν εις την Κεντρικήν Διοίκησιν του ΕΔΕΣ εν Αθήναις και προς το Αγγλικόν κλιμάκιον Σίφνου πάσαν σημαντικήν πληροφορία, αναφερομένη εις την σύνθεσιν, τον εφοδιασμόν και τας μετακινήσεις των εχθρικών στρατευμάτων.
Ειδικώτερον όμως τακτικήν επικοινωνίαν είχεν μετά του εν Σίφνω αγγλικού φυλακίου Σίφνου μέσω των τηλεγραφητών Ιωάννου Βαλινδρού, Δημητρίου Οικονομίδου Κύθνου και της του της Σίφνου, μεταβιβάζουσα εις τούτο τας ανωτέρω πληροφορίας. Αποτέλεσμα τούτων υπήρξε η επιτυχώς επαναλαμβανομένη δράσις των συμμαχικών αεροπλάνων εν τω λιμένι της νήσου, ιδία δε κατά τας μεταφοράς εχθρικών στρατευμάτων εις Ρόδον.
7) Εν συνεννοήσει μετά του ρηθέντος άγγλου λοχαγού Τόμπς η Διοικούσα Επιτροπή ανέλαβε την 6/10/44 διά των ενόπλων ομάδων της την φρούρησιν των λιμένων και όρμων της νήσου.
8) Διά των δημιουργηθεισών ομάδων εξ οπαδών του ΕΔΕΣ εν συνεργασία μετά των εν Κέα Αστυνομικών και λιμενικών αρχών η Διοικούσα Επιτροπή εματαίωσε τας ενεργείας και τους σκοπούς του διά πρώτην φορά εν τη νήσω εμφανισθέντος κατά Οκτώβριο 1944 ΕΑΜ όπερ απομονωθέν εζήτησε την βοήθεια του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ Τήνου. Συνεπεία τούτου έφθασαν εις την νήσον κατά τας αρχάς Νοεμβρίου 1944 οι καπεταναίοι του ΕΛΑΣ Σγουρόπουλος και Μπαταριάς με τον σκοπόν να καταλύσωσι τας νομίμους αρχάς και εγκαταστήσωσι πολιτοφυλακή, προβαίνοντες και εις προγραφάς Εθνικοφρόνων πολιτών.
Ο ΕΔΕΣ της Κέας εματαίωσε τας προσπαθείας και τους σκοπούς του Κομμουνισμού και ούτω απετράπη η επικράτησις τούτου εν Κέα.
Αύτη εν συντομία και γενικαίς γραμμαίς είναι η δράσις του ΕΔΕΣ Κέας εις όλους τους τομείς της Εθν.Αντιστάσεως κατά του κατακτητού χάριν της ελευθερίας της Πατρίδος και του συμμαχικού αγώνος. Λεπτομερής καθ’ εαυτό έκθεσις επί της δράσεως της οργανώσεως επιφυλάσσομαι να υποβάλω μόνο μετά την δημοσίευσιν του οικείου Β.Δ. περί αναγνωρίσεως.

Κατόπιν των ανωτέρω και δυνάμει του άρθρου 3 του Α.Ν. 971/1949 ως ούτος ετροποποιήθη και εκυρώθη εν συνδυασμώ και προς τον Ν.2272/52.

Ε Ξ Α Ι Τ Ο Υ Μ Α Ι

1) Να αναγνωρισθή ο Εθνικός Δημοκρατικός Σύνδεσμος (ΕΔΕΣ) της νήσου Κέας ως Εθνική οργάνωσις Εσωτερικού, και
2) Να αναγνωρισθή η υπό τον Πρόεδρον αυτής Αντώνιον Φ.Λαζαρίδην υποτεταγμένη Διοικούσα Επιτροπή της εν λόγω οργανώσεως, απαρτιζομένη εκ των εν τη συνημμένη εκθέσει μου αναφερομένων προσώπων, αγωνισθέντων συνεχώς από την αρχήν Ιανουαρίου 1942 πέρατος του αγώνος άνευ μεταβολής τινός.

Εν Αθήναις τη 25η Νοεμβρίου 1952
Ο Γεν.Αρχηγός της Εθν. Αντιστάσεως
ΕΔΕΣ και ΕΟΕΑ
Στρατηγός ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΖΕΡΒΑΣ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s