Εγκλήματα πολέμου των Γερμανών στην Ήπειρο, φθινόπωρο 1943

Featured image

Καθ΄όλη την διάρκεια της κατοχής, οι Γερμανοί διακρίθηκαν για τις εκτελέσεις αμάχων καθώς και για τις δυναμικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις κατά των ανταρτών. Η έλλειψη οίκτου και συμπόνοιας χαρακτήριζαν τα στρατεύματα του Χίτλερ. Στο άρθρο αυτό θα ασχοληθούμε με τα εγκλήματα πολέμου για τα οποία ευθύνεται το 22ο Σώμα Στρατού, υπό την διοίκηση του Γερμανού στρατηγού Χούμπερτ Φον Λάντς, στην Ήπειρο την περίοδο Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου 1943.

Μεταπολεμικά ο Λάντς προσπάθησε να παρουσιάσει τον εαυτό του, ανεπιτυχώς, στη δίκη της Νυρεμβέργης ως φιλέλληνα, που έσωσε τον άμαχο πληθυσμό από εκτελέσεις και άλλα δεινά (δείτε την κατάθεση του Κ. Τριανταφυλλίδη για λογαριασμό των ΕΟΕΑ του Ζέρβα στη Νυρεμβέργη, καθώς και τις προσπάθειες του συνηγόρου του Λάντς εδώ). Η πραγματικότητα ωστόσο διαφέρει. Ο Λάντς και το επιτελείο του δεν δίστασε να ερημώσει χωριά της Ηπείρου σαν «απάντηση» στη δράση των ανταρτών – κατά κόρον του ΕΔΕΣ που υπάκουε στον Ζέρβα.

Η έντονη δράση των ανταρτών ήδη από τον Ιούλιο του 1943 κατά των γερμανικών και ιταλικών δυνάμεων έστρεψε την προσοχή του Χίτλερ στην περιοχή της δυτικής Ελλάδας (Ηπείρου- Αιτωλοακαρνανίας). Με αφορμή την επιχείρηση «Ζώα» δυνάμεις του ΕΔΕΣ μαζί με Βρετανούς σαμποτέρ καταστρέφουν γέφυρες και τηλεγραφικές γραμμές, προξενώντας μεγάλα προβλήματα στους κατακτητές. Ο Χίτλερ πείθεται πως η περιοχή αυτή ήταν η πλέον επικίνδυνη για απόβαση των Συμμάχων και στέλνει δύο επίλεκτες γερμανικές μεραρχίες που μέχρι τότε βρίσκονταν στο Ανατολικό μέτωπο (η μια ήταν η περίφημη μεραρχία Edelweiss).

Οι επιθετικές ενέργειες συνεχίστηκαν και τον Σεπτέμβριο από τις δυνάμεις του ΕΔΕΣ, κατόπιν εντολών του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής. Ο ίδιος ο Ζέρβας γράφει στο ημερολόγιό του (σ. 321):

10 Σεπτεμβρίου, Παρασκευή

Το πρωί τηλεγράφημα του Κωνσταντινίδη Αγαθοκλή αναφέρει ότι εις την Αγίαν Παρασκευήν Δρίσκου διμοιρία Γερμανών προσεβλήθη και εξωντώθη τελείως. Συνελήφθησαν 12 αιχμάλωτοι.

Ανέφερα εις το Γενικόν Στρατηγείον Μέσης Ανατολής, εξέδωκα ανακοινωθέν και έστειλα συγχαρητήρια εις τον Κωνσταντινίδην. […]

Την ίδια μέρα ο Βρετανός σαμποτέρ William Jordan στέλνει συγχαρητήριο τηλεγράφημα για την δράση του ΕΔΕΣ Βάλτου κατά των Γερμανών:

Επιθυμώ να συγχαίρω το ΕΔΕΣ Βάλτου διά την προθυμίαν και ολοκληρότητα με την οποίαν εξετέλεσαν την τελευταίαν διαταγήν του Γενικού Στρατηγείου Μέσης Ανατολής διά να κόψουν τας τηλεφωνικάς και τηλεγραφικάς γραμμάς εν Βάλτω, εκ μέρους της Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής.

Επιθυμώ επίσης να συγχαίρω όλους εκείνους αφορώντας την αποφασιστικότητα και επιτυχίαν με την οποίαν εκτύπησαν τους Γερμανούς. Εδείξατε ότι οι Γερμανοί δεν είναι καλύτεροι εις τα όρη από τους Ιταλούς και με την μαχητικήν ψυχήν σας εταπεινώσατε αρκετά το ηθικόν των Ούνων.

Παρακαλώ όπως δεχθήτε τα συλλυπητήριά μου διά την απώλειαν των πολύτιμων εκείνων Ελλήνων κατά τας επιχειρήσεις.

Ανάλογες επιχειρήσεις και συγχαρητήρια τηλεγραφήματα από το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής, έφταναν σχεδόν καθημερινά στο αρχηγείο του Ζέρβα. Οι επιτυχείς ενέργειες των ανταρτών όμως προκάλεσαν την οργή των Γερμανών. Με ανακοίνωσή τους, ενημέρωναν τον ελληνικό πληθυσμό με αντίποινα εις βάρος άμαχου πληθυσμού ως απάντηση στην δράση των ανταρτών. Χαρακτηριστικές είναι δύο επιστολές από το 22ο Σώμα Στρατού των ναζί προς τον Γενικό Διοικητή Ηπείρου Μιχάλη Τσιμπρή.

Η πρώτη έχει ημερομηνία 10 Σεπτεμβρίου και η δεύτερη ημερομηνία 16 Σεπτεμβρίου 1943. Αμφότερες ενημέρωναν:

Ι ΟΡΕΙΝΗ ΜΕΡΑΡΧΙΑ

ΔΙΟΙΚΗΣΕΩΣ

10 Σ/βρίου 1943

Προς

τον κ. Γενικόν Διοικητήν Ηπείρου

Εσχάτως επληθύνθησαν αι επιθέσεις των συμμοριών εναντίον συνοδειών Γερμανικών αυτοκινήτων. Δεν είμαι διατεθειμένος ν’ ανεχθώ περαιτέρω την κατάστασιν ταύτην.

Ως εκ τούτου διέταξα διά κάθε βλάβην προσγινουμένην εις Γερμανούς Στρατιώτας από της 20ης Σ/βρίου τυφεκίζωνται κατ’ εκλογήν μου δέκα Έλληνες πολίται.

Εξαιτούμαι, λοιπόν, επειγόντως, ν’ ασκήσετε πάσαν την επιρροήν υμών, ίνα εμποδισθή να προβώ εις τα προαναφερθέντα μέτρα.

Υπογραφή

Στρατηγός Διοικητής Μεραρχίας

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ

ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝ ΗΠΕΙΡΩ

Επιτελείον του Σώματος τη 16-9-1943

Προς

τον Αξιότιμον Κον Γενικόν Διοικητήν

Ο Κύριος Διοικητής Στρατηγός μοί ανέθεσε να Σας ανακοινώσω ότι λυπείται πολύ μή δυνάμενος ακόμη να δεχθή την επίσκεψίν σας.

Αναφορικώς προς τα διά την καταπολέμησιν των ανταρτών αποφασισθέντα αντίποινα ο κ. Διοικών Στρατηγός ως εξής καθορίζει την απόφασίν του:

Εάν ενεργεία των ανταρτών φονευθή ή πληγωθή ένας Γερμανός στρατιώτης θα τυφεκίζωνται επί του ανδρικού πληθυσμού εις ακτίνα 20 χιλιομέτρων 10 κάτοικοι κατά διαταγήν των στρατιωτικών αρχών.

Εις περιπτώσεις σοβαρών σαμποτάζ θα εφαρμοσθούν κατά διαταγήν του Διοικητού Στρατηγού αι αυταί ή παρόμοιαι ποιναί. Εις ελαφροτέρας περιπτώσεις οι δράσται θα ενταχθούν εις τα εργατικά σώματα τιμωρίας.

Τα μέτρα ταύτα τίθενται εν ισχύ από της 20-9-1943

Μετά πολλής εκτιμήσεως

Οι αιματηρές σχέσεις ΕΔΕΣ-Γερμανών καθώς και τα σαμποτάζ συνεχίστηκαν ασταμάτητα. Οι Γερμανοί εκδηλώνουν την μανία τους πυρπολώντας χωριά της Ηπείρου. Το ανακοινωθέν της 4ης Οκτωβρίου 1943 από το Γενικό Αρχηγείο των ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ είναι αποκαλυπτικό:

ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗ ΕΛΛΑΣ

ΕΘΝΙΚΑΙ ΟΜΑΔΕΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΝΤΑΡΤΩΝ

Γεν. Αρχηγείον (Γραφ. 3ον)

Αριθμ. Πρωτ. 10657

Ανακοινωθέν υπ΄αριθ. 39

Ημέτερα τμήματα του τάγματος Παπαδοπούλου κατέστρεψαν την 30ην Σεπτεμβρίου τας τηλεφωνικάς και τηλεγραφικάς συγκοινωνίας του εχθρού επί εκτάσεως πολλών χιλιομέτρων επί της δημοσίας οδού Ιωαννίνων-Πρεβέζης, επιτιθέντα επίσης κατά διερχομένων γερμανικών αυτοκινήτων.

Επί ενός εξ αυτών επέβαινον 4 ανώτεροι γερμανοί αξιωματικοί, φονευθέντες κατόπιν συντόμου συμπλοκής. Μεταξύ αυτών κατ΄επίσημον πληροφορίαν μεταδοθείσαν εκ του Στρατηγείου των Γερμανικών δυνάμεων Ηπείρου συγκαταλέγεται ο ανεψιός του Στρατάρχου του Γ΄Ράιχ, συνταγματάρχης Γκαίριγκ. Το Γερμανικόν Στρατηγείον απέστειλεν πρεσβείαν εις τας γραμμάς μας διά την παραλαβήν του νεκρού.

Ημέτεραι ομάδες του τάγματος Πετροπουλάκη διέκοψαν τας συγκοινωνίας του εχθρού καθ΄όλον το μήκος της οδού Άρτης-Αμφιλοχίας. Προασπίζουσαι μετ΄αυτοθυσίας την κωμόπολιν Πέτα και την αποχώρησιν του αμάχου πληθυσμού εξ αυτής ενεπλάκησαν εις σφοδρόν αγώνα κατά επιδρομικών τμημάτων γερμανικού στρατού κατά τον οποίον εφονεύθη ηρωϊκώς ο υπολοχαγός διοικητής του τάγματος Λεωνίδας Πετροπουλάκης και ετραυματίσθησαν 7 άνδρες.

Βαρείαι απώλειαι επροξενήθησαν εις τον εχθρόν εξαναγκασθέντα να υποχωρήσει εν αταξία προς Άρταν. Η Γερμανική αεροπορία εβομβάρδισε την περιοχήν του χωρίου Ανώγειον. Το βαρύ πυροβολικόν του εχθρού έβαλλε επί δύο ημέρας κατά των περιφερειών και των χωρίων Γοργομύλου, Κολοκυθιάς και Γκολιάδων, άτινα κατεστράφησαν ολοσχερώς.

Σ/Δ/ Γενικού Αρχηγείου

τη 4/10/1943

Ο Γενικός Αρχηγός

Ν.ΖΕΡΒΑΣ

Ο νεκρός αξιωματικός που αναφέρει ο Ζέρβας στο ανακοινωθέν ήταν τελικά ο αντισυνταγματάρχης Γιόζεφ Ζάλμινγκερ, διοικητής του 98ου Συντάγματος της 1ης Ορεινής Μεραρχίας Edelweiss. Ο θάνατός του έλαβε χώρα την 2α Οκτωβρίου. Την επομένη, οι Γερμανοί θα ξεκληρίσουν το χωριό των Λιγκιάδων σαν απάντηση στη δολοφονία του Ζάλμινγκερ. Ο δολοφονηθείς Γερμανός αξιωματικός κάθε άλλο παρά τυχαίο πρόσωπο ήταν. Είχε παρασημοφορηθεί ουκ ολίγες φορές σαν αξιωματικός που έλαβε μέρος σε μάχες των ναζί στο Ανατολικό Μέτωπο.

Τότε ο «φιλέλληνας» και «ανθρωπιστής» Χούμπερτ Φον Λάντς δίδει την λιτή διαταγή: «Εκδικηθείτε την ειδεχθή δολοφονία με μια αμείλικτη επιχείρηση αντεκδίκησης σε ακτίνα 20 χιλιομέτρων από το σημείο τέλεσής της». Αποτέλεσμα ήταν να ξεχυθεί στους Λιγκιάδες της Ηπείρου, το 79ο Εφεδρικό Τάγμα υπό την εποπτεία του συνταγματάρχη Βάλτερ Στέτνερ. Το χωριό ξεκληρίστηκε εκ θεμελίων, ενώ οι νεκροί έφτασαν τους 92. Μάλιστα 34 από αυτούς ήταν παιδιά ηλικίας από 6 μηνών έως 11 ετών! Η αναφορά της Μεραρχίας προς την Βέρμαχτ ανέφερε: «Από το χωριό Λιγκιάδες και τα υψόμετρα 1015 και 1277 ασθενής αντίσταση του εχθρού. 50 (!) πολίτες εξοντώθηκαν. Οι Λιγκιάδες αποτεφρώθηκαν. Λάφυρα, 20 μουλάρια». Άξιο αναφοράς για τα πολλά ψέματα που αναφέρονται από τα πρακτικά των ναζί για τις σφαγές στους Λιγκιάδες -αλλά και γενικότερα για πολλές πληροφορίες των γερμανικών εγγράφων- είναι το βιβλίο του ιστορικού Schmink-Gustavus, «Μνήμες Κατοχής ΙΙΙ: Οι Λιγκιάδες στις φλόγες».

     Featured image

Μοναδικός επιζών από τους κατοίκους που τότε έτυχε να βρίσκονται στο χωριό ήταν ο Παναγιώτης Μπαμπούσκας, λίγων μηνών τότε. Βρέθηκε τραυματισμένος από λόγχη στην πλάτη να θηλάζει ενώ η μητέρα του ήταν δολοφονημένη (για τα γεγονότα της σφαγής αλλά και τη μαρτυρία του μοναδικού διασωθέντα δείτε εδώ).

Την επόμενη μέρα από τη σφαγή στους Λιγκιάδες, την 4η Οκτωβρίου, οι Γερμανοί στέλνουν αντιπροσωπεία του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού τόσο στο Γενικό Αρχηγείο του ΕΔΕΣ όσο και στην 8η Μεραρχία του ΕΛΑΣ, προκειμένου να αποσπάσουν ένα είδος εκεχειρίας ώστε να σταματήσουν τα αντίποινα κατά των αμάχων. Γράφει ο Ζέρβας στο ημερολόγιό του (σ.333-334):

    4 Οκτωβρίου, Δευτέρα

[…] Ήλθε επιτροπή εξ Ιωαννίνων από τους δήμαρχον Βλαχλίδην, αρχιδιάκονον Μητροπόλεως, τον Πρόεδρον του Ερυθρού Σταυρού Δούμαν, τον Πρόεδρον  Διεθνούς Σταυρού Βίκελ και έναν Έλληνα διερμηνέα Καραβά.

Αυτοί μου προτείνουν κατά διαταγήν του διοικητού της Μεραρχίας Ιωαννίνων στρατηγού Σέτνερ Γερμανού να συνάψωμεν προσωρινήν ανακωχήν, λέγοντες ότι αυτοί δεν έχουν τίποτε με τους αντάρτες και ότι κάποτε θα φύγουν και ότι αυτοί εν εναντία περιπτώσει θα προβούν εις αντίποινα. Προσθέτουν ότι είναι διατεθειμένοι να αποστείλουν και Αξιωματ. Επιτελ. διά διαπραγματεύσεις.

Απήντησα ότι εμείς είμαστε στρατός κράτους νομίμου ως επαναστατήσαντος και επιβληθέντος και ότι δεν έχουν δικαίωμα να κάνουν αντίποινα κατά των αμάχων, αλλά να πολεμήσουν εναντίον μας. Επίσης αν θέλουν να συζητήσουν μαζύ μας να αποστείλουν εδώ αξιωματικούς των εξουσιοδοτημένους από την Ανωτ. Στρατ. Διεύθυνσιν. Ο Ελβετός εξέφρασε την γνώμην ότι θέλουν τρόπον τινά διά να εξασφαλίσουν την ομαλήν υποχώρησίν των, δι΄αυτού διεβίβασα παραγγελίαν εις τον Γερμανόν όπως αποχωρούντες μας παραδώσουν τον οπλισμόν των και διοίκησιν, διατί δεν θέλομεν να χυθή αθώο αίμα. Σχετικώς ετηλεγράφησα εις τον Γενικόν Στρατηγείον Μέσης Ανατολής. Η Επιτροπή των Ιωαννίνων μου έδωκεν έγγραφον πρότασίν της και εγώ είπα και έγραψαν ανυπόγραφον απάντησιν. Ειδοποίησα και το ΕΑΜ…»

Τελικώς η επιτροπή δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει προσωρινή ανακωχή με τον Ζέρβα και στράφηκε προς την 8η Μεραρχία του ΕΛΑΣ (Βλ. αναλυτικά Ναπολέων Ζέρβας και το έπος της Εθνικής Αντιστάσεως του ΕΔΕΣ-ΕΟΕΑ, σ. 96-164 και 405-436).

Αυτό που αξίζει όμως να επισημανθεί είναι ότι κατά την διάρκεια της αποστολής της επιτροπής στο αρχηγείο του Ζέρβα, οι Γερμανοί δεν σταμάτησαν τις επιθέσεις κατά χωριών, σαν αντίποινα για τη δράση των ανταρτών του ΕΔΕΣ. Αυτό προκύπτει αναντίρρητα από το ανακοινωθέν υπ’ αριθμόν 41 των Εθνικών Ομάδων του ΕΔΕΣ, της 6ης Οκτωβρίου 1943:

ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗ ΕΛΛΑΣ

ΕΘΝΙΚΑΙ ΟΜΑΔΕΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΝΤΑΡΤΩΝ ΕΔΕΣ

ΓΕΝΙΚΟΝ ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟΝ ΙΙΙον

ΑΡ.ΠΡΩΤ.11596

ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝ ΥΠ΄ΑΡ. 41

ΤΟΜΕΥΣ ΗΠΕΙΡΟΥ

α) Ισχυρόν Γερμανικόν Απόσπασμα επετέθη την 3ην Οκτωβρίου ε.ε. εις περιοχήν… ΔΡΙΣΚΟΥ και επυρπόλησε τα χωρία ΛΙΓΚΙΑΔΕΣ και ΜΠΑΡΡΑ.

β) Έτερον Γερμανικόν Τμήμα την 4ην Οκτωβρίου ε.ε. ενισχυμένον δια Πυροβολικού και Όλμων επέδραμε κατά του χωρίου ΤΕΡΟΒΟΥ και επυρπόλησεν αρκετάς οικίας.

Ετέρα Γερμανική δύναμις εκινήθη προς χωρίον ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ και επυρπόλησεν αρκετάς οικίας. Κινηθείσαν ακολούθως προς την περιοχήν ΑΕΤΟΡΑΧΗ συνεπλάκη μετά των Εθνικών Ομάδων.

Έτεραι πληροφορίαι ελλείπουν.

Σ.Δ. Γενικού Αρχηγείου τη 6.10.43

Ο Γενικός Αρχηγός

Ν.ΖΕΡΒΑΣ

Ντοκουμέντο για τις σφαγές τόσο στους Λιγκιάδες Ιωαννίνων (3-10-1943) όσο γενικότερα της περιόδου Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου που εξαπέλυσαν οι Γερμανοί, αποτελεί η έκθεση του αναπληρωτή Γενικού Διοικητή Ηπείρου, Μ. Τσιμπρή προς το Γραφείο του Πρωθυπουργού και το Υπουργείο Εσωτερικών με ημερομηνία 29-11-1943 και αριθμό Πρωτοκόλλου 19831 όπου αναφέρει:

 Featured image

Εν συνεχεία προς το υπ’ αριθ. 17629 από 7ης Οκτωβρίου ε.ε. ημέτερον έγγραφον, περί εκτελέσεως 60 Ελλήνων πολιτών εν Παραμυθιά υπό των Γερμανικών Στρατιωτικών Αρχών, έχομεν την τιμήν να γνωρίσωμεν Υμίν ότι και κατά την 3ην Οκτωβρίου ε.ε. Γερμανικόν Στρατιωτικόν Τμήμα μεταβάν εις το βορείως των Ιωαννίνων κείμενον χωρίον «Λυγγιάδες» επυρπόλησε τούτο και εφόνευσαν 82 άτομα άνδρας, γυναίκας και παιδία.

Επισυνάπτομεν αντίγραφον του υπ’ αριθ. 18588 ε.ε. σχετικού εγγράφου μας προς τον Ανώτερον Διοικητήν των εν Ηπείρω Γερμανικών Στρατευμάτων, μεθ’ ομοίου αναφοράς του Προέδρου της Κοινότητος Λιγγιάδων και καταλόγου των πυρποληθείσων οικιών και των φονευθέντων ατόμων, εξ ού προκύπτει ότι 42 εκ των φονευθέντων ατόμων ήσαν παιδία κάτω των 15 ετών.

Εις το προφορικόν και έγγραφον διάβημα ημών μοι εδόθη παρά του Ανωτέρου Διοικητού κ. FON LANZ εδόθη προφορική απάντησις ότι επυρπολήθη το χωρίον και εφονεύθησαν οι ανωτέρω, διότι επυροβόλησαν και ετραυμάτισαν Γερμανόν στρατιώτην και ότι είχον πυρομαχικά εις τας οικίας των.

Παρόμοιον δράμα έλαβε χώραν προ τινός χρόνου και εις το χωρίον Μουσιωτίτσα της Επαρχίας Δωδώνης, εις ό εφονεύθησαν περί τα 160 άτομα και εις το χωρίον «Κομένο» της Άρτης εις το οποίον εκ των 1000 κατοίκων εφονεύθησαν 750 και εις το χωρίον «Κεφαλόβρυσο» της Επαρχίας Πωγωνίου, όπου εφονεύθησαν ή εκάησαν ζώντα περί τα 25 άτομα.

Κατά τον μήνα Οκτώβριον επυρπολήθησαν ωσαύτως υπό των Γερμανικών Στρατευμάτων και πολλά άλλα χωρία εν όλω ή εν μέρει, ών ο αριθμός ανέρχεται εις 35.

Ο συνολικός αριθμός των μέχρι τούδε καόντων χωρίων εν τω Νομώ Ιωαννίνων υπερβαίνει τα 100. Επιφυλασσόμεθα να παράσχωμεν λεπτομερείς πληροφορίας και στοιχεία, ευθύς ως συγκεντρώσωμεν τοιαύτα. Κατά παρασχεθείσας ημίν πληροφορίας ελάχιστα θύματα εσημειώθησαν εις τα πυρποληθέντα τελευταίως χωρία, αλλ΄αι υλικαί ζημίαι είναι μέγισται.

Ο πληθυσμός των εν λόγω χωρίων παραμένει κατά το πλείστον άστεγος και ευρίσκεται εν απογνώσι.

Ευθύς ως επληροφορήθημεν την πυρπόλησιν των πλησιεστέρων χωρίων της περιφέρειας Ζαγορίου προέβημεν εις προφορικόν διάβημα παρά ταις Γερμανικαίς Στρατιωτικαίς Αρχαίς και απεστείλαμεν το εν αντιγράφω επισυναπτόμενον υπ΄αριθ. 18734 ε.ε. σχετικόν έγγραφόν μας προς τον Ανώτερον Διοικητήν των εν Ηπείρω Γερμανικών Στρατευμάτων.

Επί τούτοις παρακαλούμεν, όπως, ευαρεστούμενοι, προέλθητε εις τας επιβαλλομένας ενεργείας παρά ταις αυτόθι Γερμανικαίς Αρχαίς διά την αναστολήν της εφαρμογής των αντιποίνων προς πρόληψιν νέων καταστροφών και ανθρωπίνων θυμάτων.

Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΟΥ

Μ. ΤΣΙΜΠΡΗΣ

 Οι «επιβαλλόμενες ενέργειες» προς αναστολή των αντιποίνων δεν φαίνεται πως είχαν αποτέλεσμα, αν αναλογιστεί κανείς την εξαπόλυση της επιχείρησης «Πάνθηρ», που προετοίμαζε ο Χούμπερτ Φον Λάντς κατά των ανταρτικών δυνάμεων.

Έτσι από τις 18 Οκτωβρίου ο κύριος όγκος των Γερμανικών δυνάμεων και της μεραρχίας Edelweiss, υπό την διοίκηση του στρατηγού Λάντς εξαπολύει επίθεση κατά του Γενικού Αρχηγείου του ΕΔΕΣ, στο Βουλγαρέλι με αντικειμενικό σκοπό την διάλυση των δυνάμεων του στρατηγού Ζέρβα (βλ. Σόλωνα Γρηγοριάδη, Ι στορία της σύγχρονης Ελλάδας, τόμος Α΄, σ. 400. – Χάιντς Ρίχτερ, Δύο Επαναστάσεις και αντεπαναστάσεις στην Ελλάδα, τόμος Β΄, σ.41) . Πέρα από τα χτυπήματα κατά των ανταρτών εξυπακούεται ότι οι Γερμανοί έκαιγαν και ερήμωναν και τα χωριά στο διάβα τους.

Χαρακτηριστική είναι η εξιστόρηση του τότε εκπρόσωπου Τύπου του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ, Σόλ. Γρηγοριάδη (Ό,π. σ. 400):

«Στην περιοχή εκείνη, στα Τζουμέρκα, ο αρχηγός του ΕΔΕΣ διέθετε τη δύναμη του τοπικού αρχηγείου που διοικούσε ο επίλαρχος Αγόρος, τρία τάγματα καλά εξοπλισμένα του Γενικού Αρχηγείου και τη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών (διοικητής ο αντισυνταγματάρχης Κ. Κωνσταντόπουλος) με 30 αξιωματικούς και 180 μαθητές. […]

Η γερμανική επίθεση, σφοδρότατη και ογκώδης, εξαπολύθηκε στις 22 Οκτωβρίου. Στις 24 Οκτωβρίου οι Γερμανοί κινήθηκαν ραγδαιότατα διαμέσου του Γαυρόβου, αφού πυρπόλησαν τα χωριά Καστανιά και Σεκλίτσα. Και εμφανίστηκαν μπροστά στη Νευρόπολη Τετρακώμης. Τα γύρω υψώματα τα κατείχε η Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών, η οποία δέχτηκε με σθένος την ισχυρότατη εχθρική επίθεση.

Η μάχη επεκτάθηκε στα υψώματα της Λειψούς όπου είχαν συγκεντρωθεί τα τάγματα του Γενικού Αρχηγείου και οι δυνάμεις του επιλάρχου Αγόρου, αλλά ο αγώνας ήταν άνισος. Η σχολή, που δέχθηκε το κύριο βάρος, συνετρίβη. Ένας ταγματάρχης, δύο ακόμη αξιωματικοί και 19 μαθητές έπεσαν νεκροί. Η αντίσταση δεν ήταν δυνατή. Και την επομένη – 25 Οκτωβρίου – οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ σε κακή κατάσταση υποχώρησαν προς τον Σταυρό Θεοδώριανων. Οι Γερμανοί, προελαύνοντας, έκαιγαν τους οικισμούς, κατέλαβαν το πρόχειρο νοσοκομείο των ΕΟΕΑ στην Αγία Κυριακή, όπου εκτέλεσαν τους τραυματίες που δεν μπόρεσαν να μετακινηθούν, και το πρωί της 28ης Οκτωβρίου είχαν φτάσει μπροστά στο Βουλγαρέλι».

Ως προς το τελευταίο που αναφέρει ο Γρηγοριάδης για εκτέλεση τραυματιών ανταρτών του ΕΔΕΣ, αξίζει να αναφερθεί πως οι ναζί εκτέλεσαν και τις νοσοκόμες, που στην αναφορά του Γερμανού αξιωματικού αποκαλούνται πόρνες:

Σήμα Γερμανικού Ασυρμάτου

31/10         ώρα 21.15

Αποστολείς ομάδα FESER

Με κυκλωτική επίθεση μέσω των σημείων 126-140 έγινε δυνατό να εγκλωβιστεί πάλι εν μέρει ο εχθρός.

Εξοντώθηκαν 67 αντάρτες μεταξύ των οποίων πόρνες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αφενός των εγκλημάτων πολέμου που διέπραξαν οι Γερμανοί και αφετέρου των συνειδητών ψεμάτων σε αναφορές γερμανικών εγγράφων που επικαλείται παραπάνω ο ιστορικός  Schmink-Gustavus.

Advertisements

4 thoughts on “Εγκλήματα πολέμου των Γερμανών στην Ήπειρο, φθινόπωρο 1943

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s