Μαρτυρία: Ο ΕΛΑΣ και το Μακεδονικό το 1943

Μέσα από τα μάτια του Βρετανού αξιωματικού συνδέσμου Νίκολας Χάμμοντ

Ο Νίκολας Χάμμοντ

 

του 

Ιωάννη Β. Αθανασόπουλου

ιστορικού

 

Ο Νίκολας Χάμμοντ υπήρξε ως γνωστόν διακεκριμένος ακαδημαϊκός Ιστορικός και Αρχαιολόγος που ασχολήθηκε διεξοδικά με την Μακεδονία στην αρχαιότητα. Φιλέλληνας που υποστήριξε -όντας σοβαρός επιστήμονας- την ελληνικότητα της Μακεδονίας. 

Η δήλωσή του ήταν χαρακτηριστική: «Τυχόν αναγνώριση της Δημοκρατίας των Σκοπίων με το όνομα «Μακεδονία», θα αποτελούσε επιβράβευση μιας προσπάθειας παραποίησης της πραγματικότητας και βιασμό της ιστορικής αλήθειας»

Σήμερα το θέμα έχει ξαναέλθει στο προσκήνιο με της περιβόητη συμφωνία των Πρεσπών. Η θέση της παρούσας συγκυβέρνησης είναι πως η συμφωνία αυτή εξυπηρετεί την Ελλάδα και την «ελληνικότητα της αρχαίας Μακεδονίας». Οι γείτονες ωστόσο ήδη αυτοαποκαλούνται «Μακεδόνες» και όχι «Βορειομακεδόνες»… 

Παρόλα αυτά, πολύ πρόσφατα ο Έλληνας πρωθυπουργός δήλωσε σε συγκέντρωση του κόμματός του:  «Δεν πουλάει η Αριστερά τη Μακεδονία. Σώζει η Αριστερά τη πολιτισμική και ιστορική κληρονομιά της ελληνικής Μακεδονίας. Αυτό κάνει η Αριστερά με τη Συμφωνία των Πρεσπών. Δεν θα επιτρέψουμε λοιπόν σε κανέναν έμπορο της πατρίδας, να κουνάει το δάχτυλο στην παράταξη της Αριστεράς. Αρκετά με τους κερδοσκόπους του μίσους».

Η ανιστόρητη αυτή άποψη δεν χρειάζεται καν σχολιασμό. Τα επίσημα κείμενα του ΚΚΕ και οι αποφάσεις του-που αποτελούν την διαχρονική θέση της αριστεράς-  ήδη κάνουν λόγο για ανεξάρτητη Μακεδονία και Θράκη από τα μέσα της δεκαετίας του 1920. Ποια ήταν όμως η στάση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, που συνεχώς επικαλείται η σημερινή κυβέρνηση, για τη Μακεδονία; Μια ερμηνεία, βασισμένη σε γεγονότα και πηγές, έχουμε κάνει στο παρελθόν. 

Στο παρόν άρθρο θα παραθέσουμε την μαρτυρία του Χάμμοντ που τον Φεβρουάριο του 1943 στάλθηκε στην Ελλάδα, αρχικά στη Θεσσαλία και από τον Μάιο στη Μακεδονία, σαν αξιωματικός σύνδεσμος του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής με τον ΕΛΑΣ. Σκοπός της αποστολής του ήταν να διαπιστώσει τη δυναμική του ΕΛΑΣ σαν αντιστασιακού στρατού. Ο ίδιος όπως γράφει στο βιβλίο του «Με τους αντάρτες 1943-’44», Ελληνική Ευρωεκδοτική, διαπίστωσε πως το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ είχε ως σκοπό την απόκτηση της πολιτικής εξουσίας και βάσει αυτού του στόχου καθοριζόταν και η συνεισφορά του στο αντάρτικο. Τα συμπεράσματα αυτά επιβεβαίωναν τις εκθέσεις του Μάγιερς, αρχηγού της ΒΣΑ, που δεν ήταν αρεστές στο Κάιρο σε ορισμένα σημαίνοντα  στελέχη της SOE. Ιδιαίτερη σημασία όμως έχει η μαρτυρία του για τη θέση της αριστεράς στο Μακεδονικό (ο.π., σ. 80-81):

«Όταν πρωτοβρέθηκα στη Μακεδονία η γραμμή του ΕΑΜ ήταν ότι οι Αλβανοί, οι Γιουγκοσλάβοι κ’ οι Βούλγαροι ήταν αδελφοί με τους Έλληνες, κι ότι κι εκείνοι, όπως οι Έλληνες στο παρελθόν, είχαν παραστρατήσει κάτω απ’ την επιρροή φασιστικών ή βασιλικών καθεστώτων. Όταν θα έσπαζαν τα δεσμά τους και θα δέχονταν την αρχηγία των αντιστασιακών κινημάτων, θα αποδείκνυαν ότι είναι πραγματικοί αδελφοί και θα δημιουργούσαν μια Βαλκανική Ένωση.

Αυτή η αφελής προπαγάνδα ξεπήδησε από την ελπίδα ότι με την εγκαθίδρυση συγγενικών καθεστώτων θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια Βαλκανική Ένωση που θα βασιζόταν στην Κομμουνιστική Διεθνή. Γι’ αυτό αντιδρούσαν τόσο οι αρχηγοί της ΥΒΕ (Υπερασπισταί Βορείου Ελλάδος), που πίστευαν ότι το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ήθελε να προδώσει τη Βόρεια Ελλάδα παραχωρώντας την στους Ρώσους. Εκείνη την εποχή, η ΥΒΕ είχε δίκιο. Το ρωσικό σχέδιο για τα Βαλκάνια ήταν να δημιουργηθεί μια Σοβιετική Δημοκρατία της Μακεδονίας σε βάρος του εθνικού εδάφους της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας, και λιγότερο της Αλβανίας και της Βουλγαρίας. Το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ το είχε υποστηρίξει.

Μερικές ενδείξεις για το ρωσικό σχέδιο φάνηκαν το Μάιο. Τότε μια ομάδα από Γιουγκοσλάβους αντάρτες είχε καταφύγει κοντά στη Φλώρινα φορώντας το κόκκινο άστρο στο καπέλο τους και μια σημαία στα μανίκια τους. Όταν περιέγραψα τη σημαία στο Κάιρο και ρώτησα τι αντιπροσώπευε, μου είπαν ότι ήταν η σημαία της Εσωτερικής Μακεδονικής Επαναστατικής Οργάνωσης, ενός κινήματος για αυτόνομο μακεδονικό κράτος. Ο ΕΛΑΣ είχε ένα εθνικό σύμβολο στα καπέλα του, δηλαδή τα ελληνικά αρχικά ΕΛΑΣ, που σήμαιναν Εθνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός. Έγινε όμως μια συμφωνία, κι έτσι τα αρχικά και η σημαία εξαφανίστηκαν. Οι δύο ομάδες ανταρτών εμφανίζοντας σαν αδερφές κάτω απ’ το πεντάγωνο κόκκινο ρωσικό αστέρι.

Η πολιτική του ΕΛΑΣ απέναντι στους Κομιτατζήδες και η στρατολόγηση αντρών απ’ τα βουλγαρόφωνα χωριά σκόπευε να ενισχύσει το αίσθημα της αδελφοσύνης. Αλλά τον Ιούλιο, ο ΕΛΑΣ συνειδητοποίησε ότι η ανοιχτή διακήρυξη αυτής της πολιτικής απομάκραινε πολλούς Έλληνες απ’ τη Μακεδονία και ιδίως απ’ τη Θεσσαλονίκη, που ήταν γεμάτη πρόσφυγες απ΄την ελληνική Θράκη που ήρθαν για να ξεφύγουν απ΄τη βουλγαρική κατοχή. Για μερικούς μήνες, δεν ξανακούσαμε τίποτα για τη βαλκανική αδελφότητα»

     

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΤΟ ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Θέματα Κυπριακής Ιστορίας)

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΕΝ ΑΙΘΡΙΑ

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

Γιώργος Πισσαλίδης

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

Αnalysts for Change

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

e-Λογείο

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

Οἱ Ἀδιάβροχοι

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

War Report

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

e Γιάννινα

Μια άλλη ματιά στη πόλη των θρύλων και των παραδόσεων

Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος 1943-1949

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ellinoistorin.gr/

Ἑλληνικό Ἡμερολόγιο

Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ - pontos-genoktonia.gr

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

Mignatiou.com

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

Κωνσταντίνος Χολέβας

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ΑΡΧΑΙΩΝ ΤΟΠΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ-ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΤΕΧΝΗ- ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Κωνσταντινούπολη

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

Νίκος Χειλαδάκης

Δημοσιογράφος- Συγγραφέας- Τουρκολόγος, Εθνικά Θέματα Ελλάδα, Τουρκία, Ελληνοτουρκικά, Άμυνα, Στρατηγική, Ασφάλεια, Προφητείες, Διπλωματία

Ινφογνώμων Πολιτικά

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

Αντίβαρο

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

Απρόβλεπτες συναντήσεις με τους ανθρώπους και την ιστορία

Πού να σου εξηγώ τώρα...

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ΕΛΛΑΣ

Ανεξάρτητη ενημέρωση

Βαγγέλης Τζούκας

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΜΑΧΗΤΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΣ ''Χ''

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

Ιστορικά Τεκμήρια

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

Ιστορικά Καστοριάς

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΘΑΝΑΣΗ ΚΑΛΛΙΑΝΙΩΤΗ

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

Θέματα Ελληνικής Ιστορίας

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ΕΟΕΑ - ΕΔΕΣ

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΑ

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

Βιβλιογραφία: Εθνική Αντίσταση - Εμφύλιος Πόλεμος

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ΑΣΒΕΣΤΗ ΕΘΝΙΚΗ ΦΛΟΓΑ Α.Ε.Φ. ΖΕΡΒΑΣ Ε.Δ.Ε.Σ.

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

History Of Macedonia

Online Journal for Macedonian Studies

emfilios

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

α έ ρ α ! ! !

"Χρέος του δίκαιου ιστορικού είναι να επαινεί τις καλές πράξεις και να επικρίνει τις κακές, αδιαφορώντας αν ο δράστης είναι φίλος ή εχθρός". Σπυρίδων Τρικούπης

ΑΒΕΡΩΦ

Διαδικτυακό Θωρηκτό

Αρέσει σε %d bloggers:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close